Kortizol

Primer veya sekonder adrenal yetmezliğin tanısında kullanılır. Kortizol kandaki ana glukokortikoid hormondur(%75-90).
Cushing sendromunun ayırıcı tanısı:
Kortizol bir stres hormonudur. Şeker metabolizmasını düzenler. Hipofiz bezinden üretilen ACTH kortizol düzeylerini kontrol eder. ACTH üretimi ise hipotalamustan salgılanan CRH(Cortikotropin releasing hormone) tarafından kontrol edilir. CRH salınımı sabah 06:00-08:00 arası pik yapar, öğlen 11:00’da en düşük düzeydedir.
Kortizol hormonunun çoğu kanda özel bir proteine(transkortin) bağlı olarak bulunur. <%5 oranında kanda serbest haldedir. Serbest kortizol fizyolujik olarak aktif formdur. Serbest kortizol böbreklerden atılır.
Kortizol yüksekliği nadir görülmesine rağmen kortizol yüksekliği bulguları sıktır(Obezite, yüksek tansiyon, kan şekeri yüksekliği vb). Bu dudrumun en sık nedeni dışardan östrojen kullanılmasıdır(Transkortin düzeyleri artar).
Spontan Cushing sendromunda glukokortikoid hormıonların üretimi artmıştır. Adrenal hastalıklarda(Adenoma, karsinoma ya da nodüler hiperplazi) ya da aşırı ACTH üretiminde(pituiter tümör ya da ektopik üretim) Cushing sendromu oluşur. Hipofizer kaynaklı ACTH salgılayan adenomlar en sık nedendir. Genellikle kadınlarda 30 ve 50’li yaşlar arasında sinsi başlangıçlı ve 2-5 yılda tanı konulabilen bir hastalıktır.
Kortizol seviyesinde düşüklük yapan nedenler şunlardır:
1-Addison hastalığı-Primer adrenal yetmezlik
2-Sekonder adrenal yetmezlik
3-Hipofiz yetmezliği
4-Hipotalamik yetmezlik
5-Konjenital adrenal hiperplazi-kortizol üreten enzimlerin eksikliği

Referans değerler:
Sabah: 7-25 mcg/dL
Öğleden sonra: 2-14 mcg/dL

Primer adrenal yetmezlikte ACTH artar, kortizol düzeyi azalır. Sekonder adrenal yetmezlikte ACTH ve kortizol düzeyi birlikte azalır.
Kortizol eksikliğine bağlı bulgular varsa sabah 08:00’da kortizol düzeyi Cushing sendromunda kortizol düzeyleri artar. Fakat cushing sendromunda ana tanı testi 24 saatlik idrarda bakılan serbest kortizol miktarıdır.
Akut stres durumlarında(cerrahi müdahale, hastaneye yatış vb.), alkolizmde, depresyonda, kortikosteroid ve epilepsi ilaçlarının kullanımında bazal seviyelerde artış olabilir. Kortizol düzeyleri gebelikte ve dışardan östrojen kullanımında artabilir. Depresif bozukluğu olan kişilerde hipotalamik-hipofiz aksında hiperaktif duruma bağlı cushing benzeri tablo görülebilir.
İnsülin
Diyabet takibinde ve insulinoma tanısında(proinsülin ve C-peptidle birlike) değerlendirilir. İnsülin pankreasta(Beta hücrelerinden) üretilir. Vücut dokularının şekeri kullanmasını sağlar. Ayrıca protein sentezi ve trigliserit depolanmasında rol alır. Tip1 diyabette pankreasta insülin üreten Beta hücreleri hasar görmüştür. Bu nedenle insülin eksikliği vardır. Tip 2 diyabette (insüline bağlı olmayan diyabet) insülin hormonunun etkisine dirençli olma durumu söz konusudur.
İnsülin seviyeleri pankreasta bulunan beta hücreli tümöral oluşumlara(insülinoma) bağlı olarak azalabilir.
Normal kişilerde insülin düzeyleri kan şekeri düzeyleri ile paraleldir. Tip1 diyabette insülin düzeyleri genellikle azalmıştır. Tip2 diyabette erken dönemde normal ya da artmış insülin düzeyleri söz konusudur. Geç dönemlerde ise genellikle azalır.
Referans değerler: 2.6-24.9 mcIU/mL

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz