MS için tipik belirtiler nelerdir?

MS için tipik belirtiler nelerdir?
Duyusal belirtiler: MS hastaları tarafından en çok tanımlanan belirtilerdir.
Sensorial belirtiler algılama bozuklukları, iğnelenme ve zaman zaman yanmalar
şeklinde tanımlanan rahatsızlık hissini (disestezi) içerir ve bunlar objektif
bozukluklar olmaksızın günler, haftalar veya aylarca süreklilik gösterebilir. MS
tanısından şüphe edilen hastalarda eski duyusal belirtilerin oluşumu mutlaka
sorgulanmalıdır.
Motor belirtiler: MS hastalarında en sık rastlanan belirti ekstremitelerde
kuvvet kaybı parezi yada pleji durumudur. Hastalarda birinci motor nöron tipi, alt
ekstremitelere ait giderek artan kuvvetsizlik ve sertleşme, progresif duruş bozukluğu,
paraparezi sık izlenen şikayetlerdir. Nörolojik incelemede spastisite, artmış derin
tendon refleksleri ve ekstansör plantar yanıtlar saptanır.
Görme ile ilgili belirtiler: Optik nörit (ON), MS’te başlangıç belirtileri
arasında sık görülebilen bir belirti olup; bir gözde ani görme kaybı ve ağrı ile birlikte
genellikle tek taraflı başlar. Bu durum etkilenen gözde total görme kaybına dek
ilerleyebilir. Görme korunduğunda monookuler bulanıklaşma, santral, parasantral
skotom ve renkli görme bozukluğu olur. Optik nevrit sonrasında pek çok hasta pek
çok yıl herhangi bir şikayet tanımlamaz veya ardından herhangi bir zamanda beyin
25yada spinal kord belirtileri gelişebilir. Tüm optik nevritler MS’e dönüşmeyip ani
başlangıç tanımlayan adölesan ve genç erişkinlerin ancak % 50’sinde MS
gelişmektedir.
Optik nevrit ile ek belirtilerin gelişimi arasında uzun zaman aralığının
olması iyi prognoza işaret edebilir. Klinisyen optik nevrit ile başvuran her hastada
daha önceye ait belirtileri sorgulamalıdır. Dramatik görsel belirtilerin gelişiminden
önce başka belirtilerin olması benin prognozu göstermektedir. Kranial MRI’da
dörtten fazla demyelinizan lezyon varlığı veya beyin omurilik sıvısında (BOS)
oligoklonal band varlığı MS’e dönüşme riskini artırıcı faktörler olarak bulunmuştur.
Spinal kord belirtileri: MS tanısı alan hastaların çoğunda spinal kord
tutulumuna bağlı bulgulara rastlanır. Her iki alt ekstremitede artmış tonusla birlikte
spastik paraparezi, artmış tendon refleksleri ve iki taraflı eksantör plantar cevap,
mesaneye ait fonksiyon bozuklukları sık rastlanılan bulgulardır.
Hafıza kaybı: MS’da bozulmuş kognitif işlemler nadir değildir. Bu durumda
hastalar sıklıkla verbal fonksiyonlarda kayıp ağırlıklı bir hafıza problemi gösterirler.
Vakaların yaklaşık %50’sinde görülen demans, RRMS formunda progresif forma
göre daha az birliktedir. Periventriküler bölgedeki beyaz cevherin demiyelinizasyonu
bu hastalarda konuşma sırasında uygunsuz gülme ve yersiz ağlama gibi duygusal
patlamalarına sebep olur.
Depresyon: Depresyon ve bipolar affektif bozukluk MS’le yakından
ilişkilidir. Hatta bazı vakalarda MS belirtilerine öncülük edebilir. Aşırı heyecan veya
sosyal ilişkilerdeki daha az inhibisyonla gözlenen karakter yada kişilik değişiklikleri
aile üyelerinde huzursuzluğa yol açabilir.
Seksüel disfonksiyon: MS’lu kadın ve erkeklerde seksüel disfonksiyon nadir
değildir. Erkeklerde azalmış penil his nedeniyle ereksiyon sağlama yada sürdürmede
güçlük görülebilir. Bazılarında orgazm sorunlarına rastlanır. MS’li kadınlarda ise alt
ekstremitede spastisite, vajinal lubrikasyon olmaması ve vajinal his azalması
şeklinde seksüel disfonksiyon bulguları görülür.
Nöbet: MS’lu hastalarda normal popülasyondan daha yüksek oranda (%1-5)
epilepsiye rastlanır. Nöbetler kortikal ya da subkortikal alanlardaki lezyonlardan
kaynaklanır.
Tonik spazmlar: Tonik spazmlar herhangi bir motilite veya hiperventilasyon
ile başlayan kısa süreli unilateral sterotipik kasılmalardır. 30-90 saniye sürerler ve
vücudun bir tarafının tamamını yada bir kısmını tutar. Eller, el parmakları, ayaklar ve
ayak parmakları psödodistonik bir postür alabilirler.
Lhermitte Bulgusu: Başın eğilmesi sonucu omurga boyunca ekstremitelere
yayılan elektriklenme gibi bir his ortaya çıkabilir. Bu fenomene Lhermitte bulgusu
denir varlığında spinal korda ait tutulum araştırılmalıdır; ancak patognomik değildir.
Yorgunluk: Hastaların çoğunda merkezi yorgunluk (fatigue) vardır.
Başlangıcı ani ve şiddetlidir. Hastalar çok basit işleri bile yapamazlar. Yorgunluk
özellikle yüksek atmosferik sıcaklıklarda tetiklenir. Hastaların çoğu yaz aylarında
fonksiyonlarının zayıflamasından şikayetçidirler. Hastaların 2/3’ü ısıya karşı oldukça
hassastır.
Ağrı: MS‘te ağrı nadiren de olsa hastalığın rahatsız edici başka bir
bulgusudur. Hastaların %80’inde ağrılı kas spazmlarına, aralıklı veya sürekli
ekstremite ağrılarına yada omurga ağrılarına rastlanır. Primer ağrı genellikle alt
ekstremitede olan dizestetik ağrıdır. Ancak trunkal ve üst ekstremite dizestezisi de
olabilir. Trigeminal nevraljisi olan genç bir hastada her zaman MS’dan
şüphelenilmelidir.
Konstipasyon ve diyare: Hastaların bir kısmında otonom tutulumuna bağlı
konstipasyon veya diyare görülebilir. Sfinkter bozuklukları ile beraber olabilir.Konstipasyon, MS hastalarında çok sık karşılaşılan bir durumdur. Konstipasyon nedenleri arasında pelvik duvar spastisitesi, gastro-kolik refleks azalması, su içiminin azalması, motilite azlığı, karın kaslarında güçsüzlük, kötü fiziksel durumlar vekullanılan ilaçlar örn: antikolinerjikler, antidepresanlar, kalsiyum, antispasitite ilaçları ve narkotikler sayılabilir.