Anemi(Kansızlık)

Vücutta kanın oksijen taşımasında görevli kırmızı kan hücrelerinin yetersiz olmasıdır.
Anemi olduğunda vücutta halsizlik ve bitkinlik hissedilir. Cilt soluktur.Hızlı ve düzensiz nabız, nefes darlığı, göğüs ağrısı,baş dönmesi, başağrısı ve bilişsel fonksiyonlarda azalma sıktır. Anemi bazen vücutta geçici olarak olabilir. Fakat bazen kan kaybı varlığında anemi gelişimi de olabilir.
Kırmızı kan hücreleri tüm vücuda oksijen taşır. Kırmızı kan hücreleri kana kırmızı rengini veren demir yönünden zengin hemoglobin molekülünü taşur. Hemoglobin molekülü akciğerlerde oksijene bağlanır ve tüm vücuda oksijeni taşır. Bu sırada oksijeni bırakırken karbondioksiti bağlar ve akciğere ataşır.
Kırmızı kan hücreleri ve diğer kan hücreleri kemik iliğinde üretilmektedir. Hemoglobin ve kırmızı kan hücrelerinin üretilmesinde demir, B12 vitamini, folik asit ve diğer besinler gereklidir.
Sebepleri
1-Demir eksikliği anemisi: Vücutta yeterli demir olmamasına bağlı olarak gelişir.
2-Vitamin eksikliğine bağlı anemi: Folat ve B12 vitamini eksiklikleri anemiye neden olur.Bu vitaminlerin diyetle alınması yeterli değildir veya vücut tarafından emilimi yeterli değildir.
3-Kronik hastalığa bağlı anemi: Kanser,AIDS, böbrek yetmezliği, Romatoid artrit, Kron hastalığı ve diğer enflamatuar hastalıklar kan hücrelerinin üretilmesini engeller ve anemiye sebep olur.
4-Aplastik anemi: Kemik iliği yeterince kan hücresi üretemez. Toksik kimyasallar,enfeksiyonlar, ilaçlar ve bağışıklık sistemi bozuklukları aplastic anemi nedeni olabilir.
5-Kemik iliği hastalıkları ve kanserleri de anemi nedenidir.
6-Hemolitik anemi: Kırmızı kan hücrelerinin yıkımı artmıştır, kemik iliğinde bu hücreleri oluşumu yıkımı karşılayamaz. Bazı kan hastalıkları hemolitik anemi nedeni olabilir. Kalıtsal ya da sonradan kazanılan hastalıklardır.
7-Orak hücreli anemi: Kırmızı kan hücrelerinin şekli bozuktur. Dayanıklı hücreler değildir.Bu nedenle anemi gelişir.
8-Talasemi: Hemoglobin üretimi genetik olarak bozulmuştur

Sindirim sitemi hastalıkları(kron hastalığı,çöliyak hastalığı vb.) gıdalardan demir ve diğer vitaminlerin emilimi bozulmuştur. İnce bağırsağın cerrahi olarak çıkarılması da emilimi bozar.
Adet kanamsının fazla olması, sık ve düzensiz kanamalar vücuttan demir kaybına neden olur, demir eksikliği anemisi gelişir.
Beslenmede yetersiz demir alınması, vitaminlerin yetersiz olması anemi nedenidir.
Gebelikte anemi riski artar. Çünkü demir depoları artan kan hacmini ve gelişmekte olan
fetusun ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılır.

Uygun tedavi yapılmadığında günlük ihtiyaçların karşılanması zorlaşır. İş sırasında
yorgunluk hissedilir. Kalp atışlarında düzensizlik, aritmi, bazen de kalp yetmezliği gelişebilir.
Bazı kalıtsal hastalıklarda kan miktarı az olduğu için en ufak bir kanamada ölümcül
olabilir.

Tanı:
-Kan sayımı yapılır ve fizik muayene yapılır. Karaciğer ve dalak kontrolü yapılır. Tam kan sayımı vücuttaki hemoglobin düzeyini ve vücuttaki kan hücrelerinin sayısını(hemotokrit) göstermekte faydalıdır. Yetişkinlerde hematoktrit düzeyi %38.8-50 erkekler için, %34.9-44.5 kadınlar için normal kabul edilir. Yetişkinlerde hemoglobin düzeyi 13.5-17.5 g/dl erkekler için, 12-15.5 g/dl kadınlar için normal kabul edilir. Ama çalışılan cihaza göre normal aralıkları değişebilir.
-Ferritin, serum demir ve demir bağlama kapasiteleri, Vitamin B12 ve Folik asit düzeylerine bakılır.Vitamin eksikliğine bağlı anemide B12 ve folat düzeyi düşüktür. Demir eksikliği anemisinde ferritin ve serum demir düzeyleri azalmıştır. Demir bağlama kapasitesi artmıştır.
-Periferik yayma yapılarak kan hücreleri mikroskop altında incelenir.
Demir eksikliği anemisinde kan hücreleri küçüktür.
Vitamin eksikliği anemisinde hücreler büyüktür(Megaloblastik anemi) ve sayısı azalmıştır.
Bazen demir eksikliği anemisi farklı bir hastalığın göstergesi olabilir. Bu hastalıklara yönelikaraştırma yapılması gerekir. Mesela demir eksikliği anemisi ülser, bağırsak polibi, kolon kanseri, tümörler, böbrek yetmezliğine bağlı kronik kan kaybına bağlı olarak gelişebilir. Bu hastalıklara yönelik araştırma yapılabilir.
-Bazı durumlarda tanıyı netleştirmek için kemik iliği biyopsisi yapmak gerekebilir

Tedavi:
Tanıya yönelik tedavi yapılmalıdır.
1-Demir eksikliği anemisi diyetle demir alımının desteklenmesi ve demir takviyesi yapılarak tedavi edilir. Ayrıca kan kaybı nedeni belirlenir ve tedavi edilir.
2-Vitamin eksikliğine bağlı anemilerde vitamin takviyesi yapılır. Folik asit takviyesi yapılır.
B12 vitamini için enjeksiyon yapılması gerekebilir.
3-Kronik hastalıklara bağlı anemide altta yatan hastalık tedavi edilir. Kan transfüzyonları ve eritropoetin hormonu enjeksiyonları yapılır.Eritropoetin hormonu böbreklerden salgılanır ve kan hücresi yapımını destekler.
4-Hemolitik anemiler: Bu anemiye neden olabilecek ilaçlar araştırılır, enfeksiyon varsa tedavi edilir. bazen bağışıklık sisteminin baskılanması gerekebilir.
5-Aplastik anemi: Kan transfüzyonları yapılır. Kemik iliği transplantı yapılabilir.
6-Orak hücreli anemide oksijen verilir. Ağrı kesici ilaçlar kullanılır. Kan transfüzyonu yapılır.
Bazen kemik iliği transplantasyonu gerekebilir. Hidroksiüre(bir tip kanser ilacı) da kullanılmaktadır.

Pek çok tipteki anemi önlenebilmektedir. Vitamin, mineral ve demir yönünden zengin beslenerek anemiyi önleyebilirsiniz.
1-Demir yönünden zengin besinler: Kırmızı et, bakliyat, mercimek, koyu yeşil yapraklı
sebzeler, pekmez ve kuru meyvelerdir.
2-Folik asit yönünden zengin gıdalar: Turunçgiller, muz, bakliyat, yumurta sarısı, tahıllar ve yeşil yapraklı sebzelerdir.
3-B12 vitamini içeren besinler: Et ve süt ürünlerinde doğal olarak bulunur.
4-C vitamini: Turunçgiller, domates, kavun-karpuz, kiraz, vişne, maydonoz ve patatestir.
Demir yönünden zengin gıdaların yanında Ccitamini içeren gıdalar bolca tüketilmelidir. Bu şekilde hayvansal kaynaklı demirin(Fe+3) ve bitkisel kaynaklı demirin(Fe+2) emilimi artar.

Ailesel geçişli anemilerde(talasemi,orak hücreli anemi vb) gebe kalmadan önce mutlaka genetik danışma almak gerekir.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz