Ateroskleroz (Damar Sertliği)-AS

Vücudumuzda oksijen ve diğer besinler atar damarlar vasıtasıyla kalpten tüm diğer organlara taşınır. Arterler elastik ve yumuşaktır. Zamanla arterlerin elastikiyeti azalır, hatta bazen sertleşme olur. Buna ateroskleroz(damar sertliği) denir. Arterlerin duvarılarında yağ ve kolesterol depolanması olur. Bu da kan akışını yavaşlatır. Genellikle kalpte sorun yaratır. Ama tüm organlar etkilenebilir. Ateroskleroz önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır.
AS zamanla gelişir. Hafif derecede ise genellikle hiçbir bulgu vermez. Damarlarda daralma artınca ya da plak dokusuna bağlı pıhtılaşma olunca dokulara oksijen ve besin ulaşamaz. Bu durumda şikayetler oluşur(Kalp krizi ya da felç).

Orta-ciddi aterosklerozda görülebilecek belirtiler şunlardır:
1-Kalp damarlarındaki daralma ve tıkanma göğüs ağrısı ve baskı(anjina) yapabilir.
2-Beyin damarlarında AS varsa kollarda ve bacaklarda hissizlik ve zayıflık, yüz kaslarında sarkma (Geçici iskemik atak-TIA) bulguları olur. Tedavi edilmediğinde sıklıkla kalıcı felçle sonuçlanır.
3-Kollarda ya da bacaklarda AS varsa yürüme sırasında ağrı hissedebilirsiniz(İntermittent klaudikasyon).
4-Böbrek damarlarında AS varsa yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliği görülebilir.
5-Cinsel bölgenin damarlarında AS varsa impotans görülebilir.

Ateroskleroz genellikle yavaş ilerler ve erken çocuklukta başlar. Arterin iç cidarında hasar oluşur , bu alanlarda ateroskleroz plakları gelişir. Damar hasarının kesin nedeni bilinmemektedir, fakat yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği, diyabet ve sigara kullanımı risk faktörleri arasındadır. Hasar gören damar duvarında yağ ve hücresel atıklar birikerek plak oluşumuna neden olur. Obesite ve aile hikayesi olması AS rikini artırır.

Ateroskleroz komplikasyonları:
1-Koroner arter hastalığı: Anjina, kalp krizi ve kalp yetmezliği riski artar.
2-Karotid arter hastalığı: Boyundaki ana damarlar(Karotid arterler) tıkanırsa beyinde geçici iskemik atak(TIA) ve felç gelişebilir.
3-Periferik arter hastalığı: Kollarda ve bacaklarda duyma hissi azalır, gangren görülebilir.
4-Anevrizmalar: Anevrizma damarlarda baloncuklar oluşmasıdır. Yaşamı tehdit eden iç kanam riski artar. Aort ruptürü, beyin kanamsı vb.

Tanı:
Kan testleri yapılır.
Arterlerde dopler ultrason değerlerine bakılır.
EKG çekilir.
Efor testi yapılır. Yürüme sırasında kalp kasılması ve EKG değerlendirilir.
Kalp anjyografisi-Koroner arterlerde tıkanıklık değerlendirilir. Röntgen filmlerinde tıkanıklık ortaya çıkar.

Tedavi:
Ateroskleroz gelişiminin önlenmesinde ve tedavi edilmesinde gereken önlemler şunlardır:
-Sigara kullanılmamalıdır.
-Haftada en az 4-5gün fiziksel aktivite yapmalısınız. Düzenli egzersiz kaslarınızı güçlendirir, damarlarda dolaşım hızlanır ve rahatlar, tansiyon düşer ve şeker hastalığı riski azalır. Egzersiz sayesinde tıkanık olan damarların çevresinde yeni damarlar açılark doğal bypass sağlanır. İdeal olarak 30-60 dakika egzersiz süresi gereklidir. Televizyon izlerken şınav ve mekik çekme hareketleri yapılabilir. Merdivenleri yürüyerek çıkmak, öğlenleri yürümek yapabileceğiniz egzersizlerdir.
-Sağlıklı beslenmelisiniz. Meyve, sebze ve tam tahıllardan zengin beslenmek gerekir. Doymuş yağ alımınızı ve tuz miktarınızı sınırlandırın.
-Sağlıklı kiloda olmalısınız. Diyabet, tansiyon yüksekliği ve kolesterol yüksekliği riskleri azalır.
-Stresinizi azaltmalısınız. Kas gevşeme hareketleri ve derin nefes egzersizleri rahatlamanız yardımcı olabilir.
-Kolesterol yüksekliği, hipertansiyon, diyabet gibi hastalıklar kontrol altında tutulmalıdır.

A-İlaç tedavisi
Çeşitli ilaçlar AS gelişimini durdurur ya da tedavi edebilir:
1-Kolesterol düşürücü ilaçlar: LDL düzeyini düşürür ve HDL düzeyini artırır. Kan LDL düzeyinin ani düşmesi damarlarda yağ birikimi ve plak oluşumunu önler, hatta tedavi edicidir.
2-Anti-Trombosit ajanlar: Düşük doz aspirin trombositlerin kümelenmesini ve pıhtı oluşumunu önler.
3-Beta blokerler: Kalp hızını ve tansiyonu düşürür. Koroner arter hastalıklarında sıklıkla kullanılmaktadır. Kalp ritim problemlerini ve kalp krizi riskini azaltır.
4-ACE (Angiotensin-converting enzyme) inhibitörleri: Kan basıncını düşürür, aterosklerozun ilerlemesini önler. Kalp krizi riski azalır.
5-Kalsiyum kanalı blokerleri: Kan basıncını düşürür, anjina tedavisinde de kullanılmaktadır.
6-Diüretikler: Kan basıncını düşürür.

Eğer ciddi arter tıkanıklığı belirtileri varsa aşağıdaki işlemler uygulanabilir:
B-Anjiyoplasti ve stent konulması: Kateter yardımıyla arterin içine girilir ve tüp yapıda stent damar içine yerleştirilir. Stent damarın kapanmasını önler ve bu alnada kalır.
C-Endarterektomi: Yağ birikimi alanları damarı daraltıyorsa, bu depozitler cerrahi olarak çıkartılabilir.(mesela karotid endarterektomi)
D-Trombolitik tedavi: Eğer kanpıhtısı damarı tıkıyorsa, pıhtılaşmayı açıcı ilaçlar kullanılır.
E-By-pass cerrahisi: Hastanın kendi dokusundan alına damar grefti ya da sentetik greft materyali tıkanmış damarı bypass yapacak şekilde vücuda yerleştirilir.

Bazı besinlerin ve bitkisel takviyelerin kolesterol düzeyini ve yüksek tansiyonu düşürmede etkili olduğu düşünülmektedir. Eğer doktorunuz da uygun görürse aşağıdaki besin takviyeleri
faydalı olabilir:
1-Alfa linolenik asit
2-Kereviz
3-Arpa
4-Kalsiyum
5-Kakao
6-Omega3 yağ asitleri
7-sarımsak
8-Koenzim Q10
9-Yulaf kepeği
10- Blond Psyllium Husk (Plantago Ovata) Pisilyum Bitkisi
11-Beta-sisterol(Bitki sterolü bazı margarin ve takviyelerde bulunur)
12-Sistanol(Bitki sterolü bazı margarin ve takviyelerde bulunur)

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz