Enfeksiyon hastalıkları tarama testleri

1-Hepatit B enfeksiyonu testleri:
HBs Antikoru, Anti HBs
HBe Antikoru, Anti HBe
HBc IgM Antikoru, Anti HBc IgM
HBsAg, Hepatit B surface (yüzey) Antijeni
HbeAg, Hepatit B Antijeni

HBsAg hepatit B enfelsiyonu sonrası kanda saptanan ilk serolojik testtir. Virüsle karşılaştıktan 6-16 hafta sonra kanda saptanır. Şikayetlerin başlamasından 1-2 ay sonra genellikle tespit edilmez. HBsAg antijeninin 6 aydan uzun süre kanda tespit edilmesi kronik hapatitB taşıyıcılarında ya da kronik hapatit B enfeksiyonunda görülür. Anti HBc IgM akut enfeksiyonun göstergesidir. HBs Ag negatifleştikten sonra Anti HBs oluşumuna kadar geçen serolojik pencere fazında sadece Anti HBc IgM antikorları tespit edilebilir. HBe Ag serumda saptanırsa, bu akut enfeksiyonun göstergesidir. Bu dönemde bulaştırıcılık fazladır. Anti HBe oluşması enfeksiyonun düzeldiği anlamına gelir, fakat kronik hepatit gelişmediği anlamına gelmez. Anti HBs pozitif olması bağışıklığın göstergesidir ya da kişi aşılanmıştır.

2-Hepatit A enfeksiyonu testleri:
HAV-Ab IgM; HAV-Ab IgG; HAV-Ab total
Hepatit A nın 2 çeşit antikoru vardır
1-Hepatit A IgM antikorları: Akut enfeksiyon taramaında istenir.
2- HAV-Ab IgG; HAV-Ab total: Öncekden geçirilmiş ve yeni enfeksiyonlarda pozitiftir. Aşılanma veya önceden geçirilmiş enfeksiyonlarda pozitifleşir.

3-Hepatit C enfeksiyonu testleri:
HCV Antikorları, Hepatit C Antikorları Total, Anti HCV
HCV Viral Yük, HCV-RNA, HCV genotiplemesi
Anti-HCV Daha önce hepatit C enfeksiyonuna maruz kalınması durumunda test pozitiftir. Eğer hafif pozitifse, bu test diğer testlerle doğrulanmalıdır.
HCV-RNA Vücutta aktif HCV enfeksiyonu varlığını belirlemede faydalıdır. HCV enfeksiyonu olan kişilerde tedaviye yanıtın değerlendirmesinde faydalıdır.
HCV Viral Yük Tedaviden önce ve tedaviden yaklaşık 3 ay sonra değerlendirilir. Başarılı tedavi ile viral yük %99 ve daha fazla azalır
HCV genotiplemesi tedavi süresinin belirlenmesinde önemlidir. 6 majör tipte HCV virüsü vardır. Tip 1 ve 4 HCV virülerinde tedavi 48 ay sürer, tedaviye yanıt biraz daha zordur. Tip 2 ve 3 hastalarında ise gebnellikle tedavi süresi 24 aydır. Tedaviye yanıt daha iyidir.

4-Hepatit D enfeksiyonu testleri:
HDV Antikorları, Anti HDV
Hepatit D enfeksiyonu hepatit B enfeksiyonu varlığında gelişir. HDV IgM antikorları akut enfeksiyonu gösterir. HDV antikorları akut enfeksiyonda yükselir ve enfeksiyon geçtikten sonra negatifleşir. HDV antikorlarının serumda pozitif kalması kronik enfeksiyonu gösterir.

Akut hepatit durumunda önerilen 1.basamak enfeksiyon tarama testleri şunlardır:
HAVIgM
HBsAg
Anti-HBcIgM
Anti-HCV
Akut hepatit durumunda 1.basamak enfeksiyon tarama testlerinin hepsi negatif ise:
HCV-RNA
EBV VCA IgM, IgG
CMV IgM, IgG
Parvo IgM, IgG
HDV IgG (*HBsAg ve/veya anti-HBcIgG pozitif olgularda önerilir)
Gebelik öncesi önerilen enfeksiyon tarama testleri:
HBV serolojisi (HBsAg, anti HBc, anti HBs)

5-HIV/AIDS testleri:
HIV-1/HIV-2 Antikoru
HIV-1 RNA, HIV-1 Viral Yük
Anti HIV antikorlarının taranmasında genellikle ELİZA yöntemi tecih edilir. Eğer test pozitif ise western blot yöntemi ile teyit edimelidir. HIV-1 Viral Yük bakılarak hastalığın prognozu ve tedaviye yanıt belirlenir. HIV-1 RNA hastalığın erken tanısında faydalıdır. Yenidoğanlarda ve riski yüksek hastalarda erken tanı amaçlı bakılabilir.

6- CMV (Sitomegalovirüs) testleri:
CMV IgG ve IgM, Sitomegalovirüs antikorları
CMV IgM antikorları yeni bir enfeksiyonu gösterir. CMV IgG antikorları ise geçmişte bir enfeksiyon geçirildiğini gösterir. CMV antikorları genel bir tarama testi olarak kullanılmamaktadır. Eğer hastada klinik olarak enfeksiyon bulguları varsa CMV testi istenebilir. Özellikle organ transplant ve AIDS hastalarında önemlidir. Enfeksiyon 18 yaşına kadar populasyonun %60-65’inde görülür. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde reaktivasyon önemlidir. Özellikle konjenital geçişli CMV enfeksiyonları açısından yenidoğanda sarılık, anemi, dalak-karaciğer büyümesi, mikrosefali, işitme ve görme sorunları varsa CMV testi yapılabilir.

7- HSV(Herpes Simplex virus) enfeksiyonu testleri:
HSV Tip-2 Antikorları IgM ve IgG
HSV Tip-1 Antikorları IgM ve IgG
HSV DNA testi(PCR)
Genital bölgede şüpheli lezyonları olan kişilerde, beyin enfeksiyonu(ensefalit) olan kişilerde ve yenidoğan bebekte HSV enfeksiyonu şüphesi varsa(menenjit, ciltte lezyonlar vb.) HSV tanısına yönelik testlerin yapılması gerekir. Gebe bir kadının daha önceden genital bölgede herpes enfeksiyonu varsa gebelik döneminde düzenli aralıklarla takip edilmelidir. Doğum sırasında annedeki aktif enfeksiyon bebekte ciddi enfeksiyona ve mortaliteye neden olabilir.
Kanda HSV antikorlarının tespit edilmesi için 6-24 hafta gibi uzun bir süre gerekebilir. Akut dönemde IgM antikorları pozitifleşir. Daha önceden geçirilmiş enfeksiyonlarda IgG antikorları pozitiftir. Eğer acil tanı gerekiyorsa yaradan alınan örnekte HSV DNA(PCR) çalışılabilir. Erken dönemde ve %100 sonuç verir.
HSV enfeksiyonu bağışıklık sistemi güçlü olan kişilerde genellikle ağır seyretmez. Özellikle yenidoğanlarda ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ciddi enfeksiyonlara neden olur.
HSV tip2 enfeksiyonu olan kişilerin HIVenfeksiyonuna duyarlılığı artar. HSV tip 2 enfeksiyonu olan kadınlarda aynı zamanda HPV(Human papilloma virus) enfeksiyonu varsa rahim ağzı kanseri riski artar.

8-Kabakulak(Mumps) enfeksiyonu testleri:
Kabakulak Antikorları IgM ve IgG
Kabakulak(mumps) enfeksiyonunun tanısında kullanılan testlerdir. Kabakulak enfeksiyonunun kuluçka süresi yaklaşık 18-21 gündür. Antikor cevabın oluşması ise hastalık belirtileri oluştuktan 7-14gün sonra saptanabilir. Akut dönmde kantestleri negatif sonuç verebilir. Bu açıdan eğer gerekli görülürse PCR yöntemi ile Kabakulak DNA’sının tespiti daha kesin sonuç alınmasını sağlar.

9- Rubella(Kızamıkçık) enfeksiyonu testleri:
Rubella IgG Avidite, serumdan
Rubella Antikorları IgM ve IgG
Rubella(kızamıkçık) enfeksiyonu hafif bir hastalıktır. Günümüzde yapılan aşılanma programları sayesinde görülme sıklığı önemli oranda azalmıştır. Hastalık hafif seyretmesine rağmen gebelik döneminde anneden bebeğe geçiş önemlidir. Bebekte katarakt, kardiak anomalile ve sağırlık yapabilir. Özellikle gebeliğin ilk 4 ayındaki enfeksiyonlar bebekte ciddi risk yaratır. Rubella IgG antikorlarının kanda tespit edilmesi bu enfeksiyona karşı bağışıklık oluştuğunu gösterir(enfeksiyon geçirme ya da aşılanma). Bağışıklığı olmayan(Rubella IgG=negatif) doğurganlık çağındaki kadınların gebe kalmadan önce aşılanmaları önemlidir. Aşılanma sonrası en az 3 ay gebelikten korunmak gerekir. Eğer gebelik döneminde Rubella IgM antikorları pozitif saptanırsa, enfeksiyonun yeni bir enfeksiyon olup olmadığını anlamak için Rubella IgG Avidite testi yapılabilir.

10-Toksoplazma enfeksiyonu testleri:
Toksoplazma IgM ve IgG Antikorları
Toksoplazma IgG Avidite testi
Normal yetişkinlerde asemptomatik bir enfeksiyondur. Enfeksiyon bulgusu olarak bazen lenfadenopati görülebilir. Fakat bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde özellikle beyni etkileyen ciddi enfeksiyonlara neden olur. Genellikle bu kişelerde var olan enfeksiyonun tekrar aktif hale gelmesi söz konusudur. Genellikle kedi dışkısı bulaşmış gıdalardan ya da çiğ etten bulaşır.
Özellikle gebelikte geçirilen enfeksiyonlar bebek için risk oluşturur. Annede aktif enfeksiyon varsa bebeğe geçme riski yüksektir. Gebelik ilerledikçe enfeksiyonun plasenta yoluyla geçiş riski artar. Faka gebeliğin ilk üç ayında geçirilen enfeksiyonlar bebekte kalıcı hasar bırakır.
Gebeliğin ilk üç ayında enfeksiyon geçiren gebelerin bebeklerinde konjenital toksoplazmozis daha ağır seyreder. Pek çok yenidoğanda doğumda enfeksiyon bulgusu saptanmaz(özellikle son üç aydaki enfeksiyonlarda). Fakat bu çocuklar yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde nörolojik, duyma ve zeka ile ilgili sorunlar ortaya çıkabilir. Ig G antikorlarının negatifken pozitif olması aktif enfeksiyonu gösterir. Gerekirse BOS sıvısından ya da amniyos sıvısından PCR yöntemi ile Toksoplazma DNA testi yapılabilir.
Toksoplazma IgG Avidite testi:
Toksoplazma enfeksiyonunun hamilelikte tespit edilmesi durumunda fetusta enfeksiyon riski vardır. Bu nedenle aktif enfeksiyonun tespiti önemlidir. Bu test ile enfeksiyonun başlangıç tarihi daha net değerlendirilebilir. Düşük aviditede yeni bir enfeksyonun varlığı söz konusudur. Yüksek aviditede ise eski bir enfeksiyonun varlığı(son 3 aydan önce) düşünülür.

11- Epstein-Barr Virüs(Enfeksiyoz mononükleoz) enfeksiyonu testleri:
Epstein-Barr Virüs nükleer antijen antikoru, EBV EBNA antikor
Epstein-Barr Virüs early antijen antikoru, EBV EA IgG
Mononükleozis tanısı koymak için yapılan testlerdir. Hastada boğaz ağrısı, lenf bezlerinde şişme, ateş ve karaciğer ve dalak büyümesi görülebilir. İlk testte sonuç negatif olabilir. 2-4 hafta sonra test tekrar edilir.

12-HPV(Kondilom) enfeksiyonu testleri:
HPV PCR ve Genotip Tayini
Kadınlarda aktif cinsel yaşam başladıktan 3 yııl sonra ilk HPV DNA taraması yapılmalı ve her üç yılda bir tekrarlanmalıdır. HPV DNA testi ve genotiplemesi ASCUS(LGSIL) varlığında kolposkopik incelemenin ve biyopsi alınmasının gerekliliğini göstermede oldukça önemli bir testtir. HPV testi negatif ise CIN 2 ve 3 olma riski %99 oranında azalmaktadır. HPV DNA negatif ise veya düşük riskli genotipte HPV enfeksiyonu saptanırsa uzun dönemde hastaya gereksiz olabilecek pek çok işlemin yapılmasına gerek kalmaz. PAP semar testi normal, HPV testi pozitif ise kolposkopi yapılması daha faydalıdır. HPV testi negatif, PAP semar testi normalse smear testi 3 yılda bir tekrarlanır.
HPV genotip tayininde HPV risk gruplarının olası riskleri şöyledir:
Yüksek Risk 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73, 82
Olası Yüksek Risk 26, 53, 66
Düşük Risk 6, 11, 40, 42, 44, 54, 61, 70, 72, 81

13- Kist Hidatik(Ekinokok) enfeksiyonu testleri:
Kist Hidatik Spesifik IgE Testi
Kist Hidatik İndirek Hemaglütinasyon Testi
Ekinokok enfeksiyonlarının tanısında kullanlılan testlerdir. Allerji durumu söz konusu ise IgE antikorlarına bakılabilir. IgG antikorları hidatid kistin alınmasından yıllar sonra bile pozitif kalabilir.

14- Mycoplasma enfeksiyonu testleri:
Mycoplasma Pneumonia IgM ve IgG Antikor
Atipik pnömoni etkeni Mycoplasma pnömoni’nin tanısını koymak için kullanılan testlerdir. Tüm pnömoni hastalarının %20’sinden sorumludur. 2-19 yaş grubunda daha sık görülür. Hastalarda 2-4 gün süren ateş, halsizlik, başağrısı sonrasında solunum sistemi şikayetleri başlar. Akut enfeksiyonlarda klinik bulgular varsa IgM amntikorları istenir. İlk dönemde IgM antikorları negatif gelebilir. IgG antikorları daha önceki bir enfeksiyonu gösterir.

15- Helicobacter Pylori enfeksiyonu testleri:
Helicobacter Pylori Antikorları IgA ve IgG
Helicobacter Pylori Antikor Tarama Testi
Helikobakter pilori enfeksiyonu dünya genelinde yaygın bir enfeksiyondur. H.Pilori peptik ülserler, gastrit ve mide kanserleri ile bağlantılıdır. Çocuklarda nadir görülür. 60 yaş ve üzerinde %50 kişde enfeksiyon vardır. Eğer hastada klinik şikayetler varsa H.pilori testi yapılması önerilmektedir, yani bu testlerin genel popülasyonda tarama testi olarak kullanılması önerilmemektedir. H.Pilori tespiti için kanda IgM, IgG ve IgA antikorları araştırılır. H.pilori enfeksiyonunda hemen her zaman IgG grubu antikorlar oluşur. Daha az sıklıkla IgA antikorları oluşabilir. IgM türü antikorlar enfeksiyonun hemen ardından oluşur. Başarılı tedavi ile IgM antikorları azalır. Eğer enfeksiyon tekrar ederse IgM antikorları tekrar artar.
H.Pilori enfeksiyonlarının tanısında en önemli tanı yöntemleri gastroskopi sırasında alınan biyopsi materyalinin boyanarak incelenmesi, ya da hızlı nefes(üreaz) testi ya da kültür yöntemidir.

16- Treponema Pallidum/ sifiliz(frengi) enfeksyonu testleri:
TPIHA, Treponema Pallidum Hemaglütinasyon Testi
Venereal disease research laboratory; VDRL
Genellikle sifiliz(frengi) taramasında iki tip test kullanılır. Nontreponemal testler ve treponemal testler. Genellikle ülkemizde yukarıdaki iki test kullanılmaktadır.
VDRL bir nontreponemal testtir. Yani sifiliz bakterisini ya da antikorlarını taramaz. Bu testte sifiliz enfeksiyonunda, kardiyolipinle reaksiyona giren spesifik olmayan antikorlar tespit edilir. Gebelikte, otoimmün bozukluklarda ve başka enfeksiyonlarda da pozitif olabilir. Bazen fazla miktarda antikora bağlı yanlış negatif sonuçlar da görülebilir. VDRL testinin tarama testi olarak kullanılması sınırlıdır. Çünkü, hastalığın erken ve geç dönemlerinde negatif sonuç alınabilir. Tedavi edilmeyen 1/3 hastada negatif sonuç alınabilir. Tedavi sonrası VDRL testi negatifleşir. Diğer non treponemal test Rapid plasma reagin; RPR testidir. VDRL ile aynı duyarlılığa sahiptir.
Treponemal testler Treponema Palliduma karşı antikor ve antijenleri saptamada kullanılır. Bu testlerin duyarlılığı daha yüksektir ve treponema enfeksiyonları için spesifiktir, fakat daha pahalı testlerdir. Ayrıca bu testler hastalığın tedavisi sonrasında da pozitifliğini korur. Bu nedenle tedavinin takibinde kullanılmaz. Treponemal testler şunlardır: Fluorescent treponemal antibody absorption test; FTA-ABS; Treponema pallidum particle agglutination assay; TPPA; Microhemagglutination assay; MHA-TP; Darkfield microscopy
Eğer hastada primer şankr lezyonu varsa, yaradan alınan örnekte bakteriler özel bir mikroskopik yöntemle gözlenebilir. Deneyimli bir kişi tarafından yapılacak darkfield(karanlık alan) mikroskopisi tanıya yardımcı bir diğer yöntemdir.

17-Tüberküloz(Verem) enfeksiyonu testleri:
Tüberküloz Basili Aranması (ARB)
Tüberküloz Kültürü (Löwenstein-Jensen)
Tüberküloz Moleküler Tanısı, PCR ile
Tüberküloz(verem) şüphesi olan hastaya ilk olarak PPD deri testi yapılır.
PPD deri testi ön kola uygulanır. 48-72 saat sonra endurasyon çepı belirlenir. Daha önce BCG aşısı yapılan kişlerde genellikle 10mm altında endurasyon tespit edilir. 10mm ve üzeri endurasyon pozitif kabul edilir. BCG aşısı yapılan çocuklarda 15mm ise pozitiftir.
1-PPD deri testi negatif ise kişinin yakın çevresinde aktif tüberkülozu olan hastayla yakın temas öyküsü yoksa 3 ay sonra bu test tekrarlanır. Eğer kişinin yakın çevresinde aktif tüberkülozu olan hasta varsa PPD testi negatif bile olsa latent tüberküloz tedavisi başlanır. Eğer tedaviden 3 ay sonra yapılan PPD testi halen negatifse tedavi kesilir. PPD testi pozitifleşirse akciğer filmi istenir.
2-PPD deri testi ilk değerlendirmede pozitif ise direk akciğer filmi istenir.
A-Akciğer filminde pozitif bulgular varsa:
a-Akciğer filminde yeni aktif hastalık bulgusu varsa hastanın balgamında 3 gün üst üste sabahları Tüberküloz Basili Aranması (ARB) yapılır, HIV testi yapılır ve yakın temasta bulunduğu kişiler araştırılır.
-Eğer ARB taraması pozitif ise HIV negatif hastada kültür sonuçları beklenir ve ona göre tedavi başlanır. HIV pozitif hastalarda hızlı balgam testi(PCR)yapılır ve diğer nontüberküloz mycobakter alt tipleri(DNA probu) araştırılır.
-ARB taraması negatif ise, yanlış negatif sonucun ekarte edilebilmesi için hızlı balgam testi ya da bronkoskopi eşliğinde alınan örneklerde ARB taraması yapılır. Eğer taramalar gene negatifse hastadan alınan kültürde üreme sonuçları beklenir. Bu dönemde yüksek klinik şüphe varsa sonuç gelinceye kadar hastaya tedavi başlanabilir. Eğer ARB taraması pozitifse gene kültür sonuçları beklenerek tedaviye başlanır.
b-Akciğer filminde eski granulomlar varsa, tüberküloz tedavisi alma hikayesi yoksa ve yeni hastalık bulgusu yoksa ARB taraması istenir.
Negatif sonuçlarda latent tüberküloz tedavisi başlanır. Sonuç pozitif ise tedaviye başlanır ve kültür sonuçları beklenir.
B-Akciğer filminde bulgu yoksa:
a-Hasta 35 yaş altında ise latent tüberküloz tedavisi başlanır.
b-35 yaş üstündeki hastalarda son 2 yılda PPD pozitif olmuşsa latent tüberküloz tedavisi başlanır. Son 2 yılda PPD deri testi pozitifleşmemişse kişinin tüberküloz risk faktörlerine göre takibi yapılır.

Tüberküloz tanısında altın standart kültürde üreme olmasıdır. Kültür sonuçları 2-8 haftada alınabilmektedir.
Tüberküloz PCR testinde sadece virüse ait DNA tespiti yapılabilir. Aktif enfeksiyonu göstermez. Negatif PCR testi enfeksiyon olmadığı anlamına gelmez. Anti tüberküloz tedavi almış hastalarda PCR sonuçlarının nasıl değiştiği tam bilinmemektedir. Bu açıdan bakteriyolojik olarak iyileşme bu teste göre saptanamaz.
Mycobacter tiplemesinde DNA probu kullanılmaktadır.

18- Parvo virüs enfeksiyonu testleri:
Parvo IgM, IgG
Parvovirüs B 19, çocuklarda 5.hastalık etkenidir. Yüzde yanaklarda ciddi kızarıklıkla seyreden bir hastalıktır. Genellikle ilkbaharda yakın temasla yayılır. Gebelerin hastalığı geçirmesi durunmunda bebekte enfeksiyon gelişebilir(hidrops fetalis). Gebelikte annenin enfeksiyon geçirmesine bağlı olarak %1-9 oranında fetal ölüm gerçekleşebilir. Bazen Parvovirüs enfeksiyonuna bağlı aplastik kriz ya da eklem ağrıları olabilir. Yeni enfeksiyonda IgM antikorları pozitifleşir. IgG antikorlarının pozitif olması eski bir enfeksiyonu gösterir. IgM ve IgG antikorları hastalığın hemen başlamasından sonra pozitifleşir, 30 günde maksimum düzeye ulaşır. Akut enfeksiyon tanısı için IgM antikorları pozitif olmalıdır. Parvo virus B19 IgG antikorlarının yaşla birlikte pozitifliği artar. 19 yaş ve sonrasında %30-60 hastada pozitiftir. Hastalığın erken döneminde veya geç dönemlerinde IgM antikorları negatif olabilir, bu açıdan 1-4 hafta arayla test tekrar edilmelidir. Hastada ANA antikorları pozitifse ya da EBV antikorları pozitifse bu durumda testlerde yanlış ya da sınırda pozitiflik tespit edilebilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde test sonuçları belirleyici olmayabilir. Bu testler genel toplum için tarama testi olarak kullanılmazlar. Sadece klinik şüphe varsa test istenir.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz