Makaleler

İrritabıl Bağırsak Sendromu (IBS)

İrritabıl bağırsak sendromu (IBS) kalın bağırsağı etkileyen bir rahatsızlıktır. Etkilenen kişide ciddi şikayetler olmasına rağmen kolonda kalıcı bir hasar oluşmaz. Pek çok hasta IBS kontrolünü sağladıkça şikayetlerde düzelme görülmektedir. Bağırsaklarda iltihaplanma yoktur.

Karın ağrısı, şişkinlik, gaz, ishal ve kabızlık atakları, dışkının sümüksü yapıda olması sık görülen şikayetlerdir.  Bazen tıbbi tedaviye cevap alınamayan hastalar da olabilmektedir. Genellikle kronik bir durumdur.  Bazen alevlenme, bazen de iyileşme görülür.

Sebebi bilinmemektedir.  Serotonin hormonu hem bağırsaklarda hem de beyinde rol alır.  Serotonin IBS  şikayetlerine neden olabilir. Bağırsak içindeki bakterilerin dengesi bozulmuş olabilir.  IBS’da bağırsak kasılmaları daha kuvvetlidir, uzun sürer, gıdaların sindirim sisteminden geçişi hızlanır. Çikolata, süt, alkol, gazlı içecekler, bazı meyve ve sebzeler şikayetleri artırır. Eğer süt ürünleri, şekersiz sakız ve şekerlemelerden sonra problemleriniz artıyorsa; şikayetleriniz laktaz enzim eksikliğine(süt şekeri laktozun sindirilememesine neden olur) bağlıdır veya suni tatlandırıcı olan sorbitole karşı toleransınız olmayabilir. Stresli durumlarda şikayetlerde de genellikle artma görülür. Kadınlarda hormonal değişimlere bağlı olarak adet dönemlerinde şikayetler artabilir. Gençlerde (35 yaş ve altında), kadınlarda ve aile hikayesi olanlarda daha sık görülür.

IBS tanısı  için Roma kriterleri şunlardır:
1-En önemli belirti karın ağrısıdır,  12 haftadan uzun sürmelidir,  şikayetler bazen ardışık haftaları takip etmeyebilir.
Ayrıca alttaki bulgulardan en az biri olmalıdır:
2-Dışkılamanın sıklığında ve kıvamında değişikliklerin olması(ishal ve kabızlık geçişleri)
3-Ikınma, dışkılama ihtiyacı (sıkışma hissiyle birlikte),  dışkının tam boşaltılamaması
4-Dışkının mukuslu olması
5-Karında şişkinlik ve gaz şikayetleri olması

50 yaşından sonra şikayetler başlarsa, kilo kaybı varsa, rektal kanama varsa, bulantı ve devamlı kusma varsa, uykudan uyandıran ishal varsa ileri araştırma yapılmalıdır.

Tedaviye yanıt alınamayan hastalarda ek testler yapılması gerekir. Fleksibl sigmoidoskopi, kolonoskopi, tomografi taramaları yapılabilir. Laktoz imntoleransına bağlı olabilecek şikayetler düşünülüyorsa süt ve süt ürünleri birkaç hafta diyetten çıkarılmalıdır. Bu amaçla nefes testi de yapılabilir.  Ayrıca çöliyak hastalığı da IBS’na benzer şikayetlere neden olabilir. Bu açıdan kan testi de istenebilir.

Çoğu hastada IBS şikayetleri stres kontrolü, diyet ve yaşam düzenlemeleri ile kontrol altına alınabilmektedir. Bu tedbirler şunlardır:
1-Lif içeriği yüksek gıdalar yenmelidir. Bazen lif takviyesi gerekebilir. Psyllium veya metil selüloz bu amaçla kullanılabilir. Gıdalarla alınan lif miktarı zamanla artırılmalıdır. Çok fazla alındığında vitamin ve mineral emilimi bozulabilir. 20-35g takviye alınması idealdir. Bol su ile alınmalıdır. En az 8-10 bardak su içmek gerekir. Aksi takdirde ciddi kabızlık yapabilir.
2-Alkol, çikolata, kafeinli içecekler, kafeinli ilaçlar, süt ürünleri, şekersiz sakız ve şekerlemelerden uzak durulmalıdır. Kuru fasülye, lahana, karnabahar, brokoli en çok gaz yapan bitkilerdir. Sakız çiğnemek, pipetle içmek gaz şikayetlerini artırır.
3-Küçük öğünlerle yemek yemeniz sizi rahatlatacaktır.
4-Bol sıvı alınmalıdır. Kafeinden uzak durulmalıdır. Kafein bağırsak hareketlerini artırır. İshal şikayetlerini artırır. gazlı içecekler gaz şikayetlerine neden olur.
5-Düzenli egzersiz yapın. Egzersiz stres ve depresyona karşı etkilidir.
6-İshal kesici ve kabızlık tedavisi için kullanılan ilaçları dikkatli kullanın. Özellikle ishal şikayeti fazla olan hastalar yemeklerden 20-30 dakika önce Loperamid alabilir. Fakat uzun dönemde bu tür ilaçlar sıkıntı yapabilmektedir.
7-Süt ve süt ürünlerinden uzak durulmalıdır. Bu durumda yeterli kalsiyum ve protein alınması konusunda diyetisyene danışabilirsiniz.
8-Anti kolinerjik ilaçlar bazen ağrılı bağırsak kasılmalarını önlemede kullanılabilir. İshal ataklarında faydalı olabilir. Fakat kabızlık döneminde kabızlık şikatyetlerini artırabilir.
9-Antidepresan ilaçlar kullanılabilir.  Selektif serotonin geralım inhibitörü (SSRI) ilaçlar kullanılabilir.  Trisiklik antidepresanlar mesela imipramin (Tofranil) ve amitriptilin ishal ve karın ağrısı şikayeti olanlarda kullanılır. Çünkü bu ilaçların yan etkisi baş dönmesi ve kabızlıktır.  SSRI antidepresanlar(Prozac,paxil vb) kabızlık ve depresyon şikayeti olan kişilerde tercih edilebilir. Çünkü bu ilaçlar ishali artırabilir
10-Antibiyotikler:  Bazen bazı bakterilerin fazla çoğalması IBS şikayetlerine neden oluyor olabilir. Bu açıdan antibiyotik kullanılabilir.  Fakat bu tedavinin etkinliği için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
11-Psikolojik danışmanlık alarak stres faktörünüzü azaltmanız mümkündür.

IBS için özel olarak kullanılan ilaçlar:
1-Alosetron(Lotronex): Sinir alıcılarını bloke eder. Kolon rahatlar ve dışkının hareketi yavaşlar. Sadece ishal şikayeti fazla olan IBS olan kadınlar için kullanımı onaylanmıştır. Erkeklerin kullanımı uygun değildir. Alosetron sadece diğer ilaçlarla tedavi başarısızsa uygulanabilir. Sadece gastroenterologlar tarafından reçete edilebili
2-Lubiprostone(Amitiza): Yetşkin kadın ve erkeklerde kullanılabilir. Günde iki kez kullanılır. Sindirim sisteminden sıvı salgılanmasını sağlar. Sadece ciddi kabızlığı olan IBS hastalaraında diğer tedavilere yanıt alınamadığında uygulanmaktadır. Bulantı, kusma ve ishal gibi yan etkileri olabilir.

Alternatif tedavi yaklaşımları:
1-Akupunktur: Akupunktur ve IBS ile ilgili yapılmış çalışmalarçelişkilidir. fakat karın kaslarında gevşemeye ve beğırsak hareketlerinin düzenlenmesine yardım edebilir.
2-Bitkisel destekler:  Nane doğal spazm çözücü etkili bir bitkidir.. IBS şikayetlerinde kısa süreli düzelme sağlayabilir. Nane bitkisel takviyesi almayı düşünürseniz enterik kaplı kapsülleri kullanmanız daha uygundur. Nane mide yanmasını artırabilir. Her türlü bitkisel takviyeyi almadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız.
3-Hipnoz: Deneyimli bir hipnoterapist karın ağrısı ve gaz şikayetlerini azaltmada yardımcı olabilir. Karın kaslarını rahatlatmada size destek olur.
4-Probiyotikler: Yoğurt, kefir ve probiyotik diyet takviyelerinde bağırsaklarımız için yaralı bakteriler bulunur. Bazı çalışmalarda karın ağrısı ve şişkinlik şikayetlerini azalttığı yönünde bulgular vardır.
5-Düzenli egzersiz, yoga, masaj ve meditasyon: Bu teknikler rahatlamayı sağlar ve stresi azaltır. Bu açıdan IBS şikayetlerini rahatlatmada yardımcı olabilir.
6-Progresif relaksasyon egzersizleri: ayaklardan başlayarak yavaş yavaş tüm kas grupları kasılır ve gevşetilir. Boyun ve yüzdeki kaslar da dahil edilmelidir.
7-Derin nefes egzersizleri:  Pek çok yetişkin göğsünden nefes alır ve verir. Fakat diafram (göğüs boşluğunu karın boşluğundan ayıran kas) solunumu yapıldığında psikolojik olarak rahatlama sağlamak mümkündür. Derin nefes alındığında karın yükselir ve gevşer, nefes verildiğinde karın kasları kasılır. Derin nefes alma ile karın kaslarında rahatlama olur, bu da daha normal bağısak hareketlerinin oluşmasını sağlar.

Makaleler

Makale Eklenmemiş.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz