İshal

İshal sulu, yoğunluğu az ve normalden fazla dışkılama olmasıdır. İshal herkes tarafından yaşanabilir. Genellikle sık tuvalete gitme ve fazla miktarda dışkılama vardır. Fazla miktarda su ve tuz kaybı olur.
Sık ve sulu dışkılama, karın ağrısı, karın krampları, ateş, şişkinlik ve bazen de dışkıda kan görülebilir.
Aşağıdaki durumlarda doktor başvurmak gerekir:
-Üç günden uzun süren ishal varsa
-Aşırı susama, ağız kuruluğu, idrar yapmama ya da az idrar yapma, aşırı halsizlik gibi vücuttan sıvı kaybı belirtileri(dehidratasyon) varsa
-Ciddi karın ağrısı ya da rektal ağrı varsa
-Kanlı ya da siyah dışkılama varsa
-39 derece ve üzerinde ateş varsa

Çocuklarda ve özellikle bebeklerde ishal hızlı sıvı kaybına(dehidratasyon) neden olabilir. 24 saat içinde ishal düzelmezse hemen doktora götürmek gerekir. Ya da aşağıdaki şikayetler varsa hemen doktora başvurmalısınız:
-3 saatten fazla süre bezini ıslatmazsa
-38 derece ve üzeri ateş varsa
-Kanlı veya siyah dışkılama varsa
-Ağzı kuru ise ve gözyaşları olmadan ağlıyorsa
-Genellikle uykulu ve uyarılara cevap vermiyorsa
-Gözler, yanaklar ve karında çökmeler varsa
-Cilt kaldırılıp bırakıldığında hemen düzelmiyorsa

İshal durumunda gıda ve sıvılar bağırsaklardan hızlı hareket eder, fazla miktarda atılır; ya da her ikisi de olabilir. Normalde bağırsaklardan geçiş sırasında fazla sıvı vücut tarafından emilir. Fakat sıvılar emilmezse sulu dışkılama olur. Pek çok etken ishal sebebi olabilir:
1-Virüsler: Norwalk virüs, sitomegalovirüs, hepatit A sık görülen nedenlerdir. Rotavirüs akut çocukluk ishallerinin sık bir nedenidir.
2-Bakteri ve parazitler: Giardia ve criptsporidium sık görülen parazit enfeksiyonlarıdır. Kirli su ve gıdalar yoluyla alınır. Kampilobakter, salmonella, shigella, E.coli sık görülen bakteri enfeksiyonlarıdır. Bakteri ve parazitlerin neden olduğu ishal genellikle gelişmekte olan ülkelere seyahat edildiğinde görülür(Yolculuk ishali).
3-İlaçlar: İlaçlar iyi ve kötü bakterileri öldürür Bakteri florasında bozulma sonucu Clostridiyum difficile enfeksiyonu oluşur. Bu da ishal nedeni olabilir.
4-Laktoz intoleransı: Laktoz süt ve diğer süt ürünlerinde bulunan şekerdir. Normalde vücutta laktozun sindirilmesini sağlayan laktaz enzimi doğal olarak bulunmaktadır. Fakat bazen laktaz enzimi çocukluk sonrasında hızla düşebilir. Bu da yaşla birlikte laktoz intoleransı riskini artırır.
5-Fruktoz meyveler ve balda bulunan doğal bir şekerdir. Bazen tatlandırıcı olarak içeceklere katılabilir. Bu da sindirimde zorluk nedeniyle ishale neden olabilir.
6-Suni tatlandırıcılar: Sorbitol, mannitol gibi şekersiz ürünlerde(sakız, şekerleme vb.) bulunan tatlandırıcılar bazen sağlıklı kişilerde ishale neden olabilir.
7-Bazen karın ameliyatlarından veya safra kesesi ameliyatlarından sonra ishal oluşabilir.
8-Irritabıl bağırsak sendromu, kron hastalığı, ülseratif kolit, çöliyak hastalığı ve mikrsokopik kolit hastalıklarında ishal görülebilir.
Tanı:
Fizik muayene yapılır. Hastanın kullandığı ilaçlar varsa değerlendirilir. Kanda ve dışkıda enfeksiyon taramaları yapılır.
Tedavi:
Pek çok ishal birkaç günde kendi kendine geçer. Tedaviye gerek duyulmaz. Fakat ciddi vakalarda tedavi gerekebilir.
1-Antibiyotikler: Bakteri ve parazit enfeksiyonlarında tedavi uygulanır.
2-Kaybedilen sıvıların yerine konması: Su ve tuz vücuttan ishal ve varsa kusma yoluyla kaybedilir. Vücutta sıvı kaybı(dehidratasyon) ve mineral kaybı ciddi sonuçlar doğurabilir. Potasyum kaybı için meyve suyu, sodyum kaybı içinse çorba içerek su ve nineral kaybınızı karşılayabilirsiniz. Su içmek sıvı kaybının takviyesi için sağlıklı bir yöntemdir. Fakat suda tuz ve diğer elektrolitler bulunmaz. Bu açıdan sıvı kaybının yerine konulması için meyve suyu ve çorba,hafif tuzlu ayran tarzı içecekler daha uygundur.
3-Kullandığınız ilaçlar varsa değiştirilmeli veya gözden geçirilmelidir.
4-Bazen ishal sebebi farklı bir hastalık olabilir(Irritabıl bağırsak sendromu, kron hastalığı, ülseratif kolit, çöliyak hastalığı ve mikrsokopik kolit vb.), bu dudumda gastroenteroloji uzmanına görünmenizde fayda vardır.
5 Bazı araştırmalarda probiyotik içeren yiyeceklerin çocuklarda, virüslerin sebep olduğu ishalin tedavisinde etkili olduğu gösterilmiştir. Bu açıdan yoğurt, peynir, kefir gibi mayalı ürünler tedavide yardımcı olarak önerilebilir.

Evde dikkat etmeniz gereken önlemler şunlardır:
1-Bol sıvı gıdalar almalısınız. Su, meyve suyu ve çorbalar içilir. Elma, kayısı ve şeftali suları iyileşme sağlanıncaya kadar içilmemelidir. Kahve ve alkolden uzak durulmalıdır.
2-Sulu ve lif içeriği düşük gıdalar yavaş yavaş diyete dahil edilmelidir. Galeta, tuzlu kraker, tost, yumurta, pirinç, tavuk, haşlanmış patates denenebilir.
3-Süt ve süt ürünlerinden, yağlı, baharatlı ve lif oranı yüksek besinlerden birkaç gün kaçınmak gerekir.

İshalin önlenmesi için alınacak tedbirler şunlardır:
1-Eller sık yıkanmalıdır. Çocuğunuzun ellerini yıkadığını kontrol etmelisiniz. Yiyecekleri hazırladıktan sonra, pişmemiş ete dokunduktan sonra, tuvalet ihtiyacınızı giderdikten sonra, çocuk bezini değiştirdikten sonra, hapşırma, öksürme ve sümkürme sonrası eller sabunla yıkanmalıdır. Ellerinizi sabunladıktan sonra 20 saniye beklemeniz gerekir. Bu süre iki kez ‘’mutlu yıllar sana’’şeklinde mırıldanmanız kadar bir süre olacaktır.
2-Eller yıkanamıyorsa alkol bazlı bir el dezenfetanı ile eller önlü arkalı ovulmalıdır. Dezenfektan %60 alkol içermelidir.

Gıdalar yoluyla geçen ishalin önlenmesi için alınacak önlemler:
1-Gıdalar hemen pişirme sonrası ya da ısıttıktan sonra yenilmelidir. Oda ısısında bekletilen gıdalarda bakteri üremesi görülebilir.
2-Mutfak tezgahları ve kesme tahtaları güzel yıkanmalıdır. Yiyecekler hazırlanırken eller birkaç kere yıkanmalıdır.
3-Donmuş gıdaların çözülmesi için buzdolabını, ya da mikrodalga fırını kullanmalısınız. Soğuk su altıda da çözebilirsiniz.

Yolculuklar sırasında oluşabilecek’’Yolculuk ishali’’ nin önlenmesi için alınacak önlemler: Yolculuk sırasında yeterli temizliğin sağlanamaması, kirli su veya hastalık bulaşmış gıdalar enfeksiyona neden olabilir.
1-Sıcak ve iyi pişmiş gıdaları tercih edin. Çiğ meyve ve sebzelerden uzak durun. Kabuğunu kendiniz soyarsanız sorun olmaz. Çiğ ve az pişmiş süt ürünleri ve etten uzak durulmalıdır.
2-Ağzı kapalı pet şişe suları tercih etmelisiniz. Orijinal kutusunda bira, şarap, soda içebilirsiniz. Musluk suyundan yapılmış buz kalıplarını kullanmamalısınız. Duş alırken ağzınızı kapatmalısınız. Diş fırçalarken şişelenmiş suları kullanmalısınız. Kaynamış suyla yapılan çay ve kahve güvenlidir. Fakat kahve ve alkolün ishali ve sıvı kaybını artırıcı etkisi unutulmamalıdır.
3- Uzun süre kalacağınız gelişmemiş bir ülkeye yolculuk yapacaksanız bazı durumlarda antibiyotik kullanımına gitmeden önce başlamak gerekebilir, doktorunuza bu konuda danışabilirsiniz.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz