Makaleler

Kabızlık

Kabızlık sık bir sindirim sistemi problemidir.
Bağırsak harketleri yeterli sıklıkta değildir. Haftada üçten az büyük abdest ihtiyacınızı karşılıyorsanız ya da dışkının kıvamı çok sertse bu durumda kabızlık söz konusudur. Çoğunlukla geçici bir durumdur. Genellikle kabızlık şikayeti olan kişilerde dışkılama sırasında ıkınma, makatta tıkanıklık hissi, bağırsakların tam boşaltılamaması, parmakla dışkının boşaltılması gibi şikayetler sık görülmektedir.
Eğer şikayetler fazla ise, karın ağrısı varsa, diyet ve diğer düzenlemelere rağmen üç haftadan uzun sürüyorsa doktora danışmanız gerekir.
Bebeklerde ve çocuklarda kabızlık, hirsprung hastalığına bağlı olabilir(Bağırsaklarda sinirlerin olmaması). Çocuklarda bazen tuvaletten korkma nedeniyle kabızlık gelişebilir. Daha büyük çocuklar oyun oynarken tuvalete gitmeyi unutur ya da baskılarlar, bu da bir kabızlık nedeni olabilir. Kabızlık durumunda bağırsak hareketleri yavaştır, dışkının bağırsaklardan geçişi yavaşlamıştır. Genel olarak diyetlerinde lifli gıdaların az bulunduğu kişilerde daha sık görülür.
Yaşlılarda, hareketsiz yaşam süren kişilerde, yatağa bağımlılarda, lif açısından yetersiz beslenenlerde, yetersiz sıvı alanlarda, kemoterapi alan hastalarda kabızlık riski artar. Narkotik ağrı kesici ve bazı tansiyon ilaçlarında kabızlık görülebilir.
Çocuklarda kabızlık daha sık görülür. Yetişkinlerde kadınlarda daha sıktır. Gebelikte hormon değişikliklerine bağlı olarak kabızlık atakları oluşabilir. Geç gebelikte rahimin bağırsaklara baskı yapması sonucu kabızlık şikayetleri artabilir.
Kabızlığa bağlı ishal, çatlak(fissür) Olabilir. Kronik kabızlıkta bazen dışkı serleşir ve dışarı atılamaz. Bu durumda elle çıkarmak gerekir. Rektum prolapsusu(bağırsağın dışarı çıkması) olabilir. Bu durumda sümüksü salgı makattan dışarı çıkar.
Bazı kişiler kronik kabızlık nedeniyle devamlı laksatif(dışkı yumuşatıcı) ilaç kullanırlar. Bu durumda bağırsaklar çalışabilmek için bu ialçlara bağımlı hale gelirler. Bu duruma’’tembel bağırsak sendromu’’ denir. Bunun yanında bağırsaklar zarar görür ve mineral ve vitaminler yeterince emilemez.

Tanı:
Fizik muayene yapılır, ilaç kullanımları araştırılır. Kan testleri alınarak kalsiyum ve guatr hormonlarına bakılır. Hipotirodide ve hiperkalsemide kabızlık sorunu olabilir. Ciddi şikayetleri olan kişilerde kalın bağırsakların değerlendirilmesinde çeşitli görüntüleme yöntemleri(baryumlu kolon grafisi, sigmoidoskopi, kolonoskopi vb) kullanılır.

Tedavi:
Kabızlığı önlemede ve tedavide alınacak önlemler şunlardır:
1-Lif içeriği yüksek gıdalar yenmelidir. Lif içeriği yüksek gıdalar şunlardır; Bakliyat ürünleri, bulgur, esmer pirinç, kabukları soyulmadan yenecek meyveler, her türlü sebze vb. Bunun yanında lif içeriği düşük olan, süt ve süt ürünleri, et ve işlenmiş hazır gıdalardan uzak durulmalıdır. Bazen lif takviyesi gerekebilir(Psylium husk-metamucil vb). Günde 20-35 gram lifli besin tüketilmelidir. Lif takviyesi yapıldığında en az 8 bardak su içilmelidir. Yeterli sıvı alınmadığında lif takviyesi ile birlikte kabızlık daha da artabilir.
2-Dışkılama ihtiyacı duyduğunuzda hemen tuvalete gitmelisiniz. Eğer beklerseniz sıkışma hissi geçer, dışkıdaki su bekledikçe vücut tarafından emileceğinden, dışkı daha sert olur. Dışkılama zorlaşır.
3-Yeterli sıvı almanız dışkının yumuşak kalmasını sağlar. Günde en az 8 bardak su veya diğer içecekler içmelisiniz(alkol hariç).
4-Yeterli egzersiz yapmanız kabızlığı önler. Bağırsak hareketlerini artırır. Haftada 3.5 saat düzenli egzersiz yapmalısınız.
5.Dışkılama için rahatsız edilmeyeceğiniz ve yeterli zaman ayırabileceğiniz ortamları tercih etmelisiniz.
6-Biyolojik saatinizi bağırsak hareketlerinizi düzenleyecek şekilde ayarlayın. Mesela bazı insanlar vücut hareketiyle yataktan kalkar kalkmaz, bazı insanlar kahvaltıı sonrası, bazı insanlar sabah aç karnına 1 bardak su içince dışkılama ihtiyacı duyar. Her gün belli bir saatte büyük abdest yapmaya vücudumuz zamanla alışır. Bu da kabızlık problemi için bir çözüm yolu alabilir.
7-Eğer başka bir rahatsızlık için ilaç kullanıyorsak, bu ilacın yan etkisinde kabızlık olup olmadığına dikkat edilmelidir. Bu konuda doktorunuza danışmalısınız.

Kabızlık için kullanılan(Laksatif etkili) ilaçlar şunlardır:
1- Lif takviyesi: En güvenli ilaçlar bu gruptaki ilaçlardır(FiberCon, Metamucil, Konsyl, Serutan ve Citrucel). Lif takviyeleri bol su ile alınmalıdır.
2-Uyarıcı ilaçlar(dulcolax, bekunis, pursenit, senokot vb): Bağırsaklarda ritmik kasılmalara neden olur. Bağırsaklar bu ilaçlara bağımlı hale gelir. Gittikçe daha fazla miktarda alınma ihtiyacı olur. Bu da bağırsak problemlerine neden olur. Bağırsaklar zarar görebilir.
3-Kayganlaştırıcılar: Dışkının bağırsaklardan geçişinin daha kolay olmasını sağlarlar. Fakat uzun süre kullanım için uygun olmayan ilaçlardır. Bağırsakların tahriş olmasına ve bazı vitamin ve minerallerin emiliminin bozulmasına neden olabilirler(Fleet enema, B.T.enema vb)
4-Ozmotik laksatifler: En sık kullanılan madde vücutta sindrilemeyen ‘’laktuloz’’ dur. Duphalac, Osmolak vb. Dışkının yumuşak kalmasını sağlar. Dışkının sıvı kaybetmesi önlenir.
5-Tuzlu laksatifler: Sünger gibi etki eder. Suyun bağısaklara çekilmesini sağlar. Manezyum sütü ya da epsom tuzu da denilen magnezyum tuzu(Magnesie Calcine) bu amaçla kullanılabilecek bir ilaçtır. Yumuşatıcı etki için bir ölçek, dışkılamanın sağlanması için iki ölçek suya karıştırılarak alınmalıdır.
6-Dışkı yumuşatıcıları: Dışkıyı yumuşatır ve sıvı kaybını önler. Eucarbon vb.
7-Diğer ilaçlar: Lubiprostone(Amitiza) klor kanalı bloke edici etkilidir. Dışkının su içeriğini artırır.
Her türlü kabızlık ilacı kullanılmadan önce mutlaka doktora danışılmalıdır. Çocuklarda doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.
Medikal tedavilere yanıt alınmayan ciddi kabızlık durumlarında, bazen cerrahi müdahale ile genişlemiş ve fonksiyonları azalmış kalın bağırsak bölümleri çıkarılabilir.
Alternatif tedavi yaklaşımları:
1-Keten tohum iyi bir lif kaynağıdır. Akşam yemeklerinde alınacak 1 tatlı kaşığı keten tohumu bağırsak hareketlerinin düzenlenmesinde ve vücudun omega 3 ihtiyacının karşılanmasında etkilidir.(Yoğurda karıştırılarak tüketilebilir. Öğütülmüş keten tohumu kullanılır.)
2-Kuru erik, kuru incir, kuru kayısı bağırsak hareketlerini uyarır. Beslenmede ihmal edilmemelidir.
3-Elma kabuğuyla birlikte yendiğinde bağırsakların daha rahat çalışmasını sağlar. Yemeklerden sonra 1 adet yenir.
4-Süt ürünlerinden mutlaka probiyotik içeren yoğurt veya kefir tüketmeniz daha yararlıdır. Bağırsaklarda iyi bakterilerin hakimiyetini sağlar, şişkinlik ve gaz şikayetlerini azaltır. Bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar.
5-Akupunktur, masaj gibi tedavi yaklaşımları kabızlığı gidermede faydalı olabilir.

Makaleler

Makale Eklenmemiş.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz