Makaleler

Safra Kesesi Taşları

Safra kesesi içindeki sindirim için gerekli sıvıda sertleşmiş birikimlere safra kesesi taşı denir.
Safra kesesi karaciğerin hemen altında yer alır, küçük armut şeklinde bir organdır. Safra kesesi içinde ince bağırsağa salgılanan sindirim sıvıları yer alır. Safra kesesi taşları kum kadar küçük ya da bir golf topu büyüklüğünde olabilir. Bazı kişilerde bir tane, bazı kişilerde de birden fazla sayıda olabilir. Hastanın şikayeti yoksa tedaviye gerek yoktur. Fakat hastanın şikayetleri varsa safra kesesi çıkartılır(Kolesistektomi).

Safra kesesi içindeki taşlar genellikle bir şikayete neden olmaz. Eğer bu taşlar safra kanalına inerse safra akışı tıkanır ve sağ üst karında ağrı şikayetine neden olur. Safra kesesi taşına bağlı ağrı birkaç dakikadan birkaç saate kadar uzayabilir. Sarılık, yüksek ateş ve titreme sıktır.

Safra kesesi taşlarına neyin sebep olduğu bilinmemektedir. Bazı safra kesesi taşı oluşma mekanizmaları şöyle açıklanabilir:
1-Safrada fazla miktarda kolesterol olması. Normalde safra sıvısı içinde, yağ asitlerinin çözünmesi için gerekli kimyasallar yeterince bulunmaktadır. Eğer bu kimyasallardan fazla miktarda kolesterol karaciğerden atılırsa, bu durumda fazla kolesterol kristal oluşturur ve uzun dönemde safra kesesi taşı oluşumu sıktır.
2-Safra sıvısı içinde fazla biluribin olması safra kesesi taşı riskini artırır. Biluribin kırmızı kan hücrelerinin yıkımı sırasında ortaya çıkan bir kimyasaldır. Kan hastalıklarında, safra kanalları iltihaplanmasında ve karaciğer sirozunda karaciğerde biluribin üretimi artar, bu da safra kessi taşı riskini artırır.
3-Safra kesesi düzenli boşalmadığında(uzun süreli aç kalmak) safra sıvısının yoğunluğu artar, bu da taş oluşumu riskini artırır.

Safra kesesi taşının tipleri şunlardır:
1-Kolesterol safra kesesi taşları: En sık görülen tiptir. Genellikle sarı renktedir. İçinde çözünmemiş kolesterol bulunur.
2-Pigment safra kesesi taşları: Koyu kahverengi-siyah taşlardır. Safra sıvısında biluribin artışıyla ilişkilidir.

İdeal kiloda olmanız önemlidir. Kilolu olmak safra kesesi taşı riskini artırır.
İdeal kiloyu sağlamak için hızlı kilo kaybı safra kesesi taşı riskini artırır. Haftada 0.5-1 kg kilo vermek idealdir.
Yağ oranı yüksek ve lif içeriği düşük gıdalarla beslenmek safra kesesi taşı oluşma riskini artırır. Bu açıdan bol meyve, sebze ve tam tahıllardan yüksek gıdalarla beslenmek idealdir.
Risk faktörleri şunlardır:
1-Kadın olmak
2-60yaş ve üzerinde olmak
3-Kilolu olmak
4-Gebe olmak
5-Yağ ve kolesterolden fazla diyetle beslenmek
6-Lifli gıdaları az tüketmek
7-Ailede sara kesesi taşı hikayesi olması
8-Diyabet
9-Hızlı kilo vermek
10-Kolesterol düşüren ilaçlar kullanmak
11-Östrojen içeren hormon ilaçları kullanmak

Komplikasyonlar şunlardır:
1-Safra kesesinin iltihaplanması: Kolesistit riski artar. Ciddi ağrı ve ateşe neden olur.
2-Safra kanalı tıkanması: Sarılık ve safra kanallarında iltihaplanma görülür.
3-Pankreas kanalının tıkanması: Pankreas kanalı ana safra kanalına açılır. Burada bir tıkanıklık olduğu takdirde pankreasta iltihaplanma riski artar(Pankreatit). Aşırı ve devamlı üst karın ağrısı olur.
4-Safra kesesi kanseri riski, safra kesesinde taş olan hastalarda daha sık görülür. Fakat safra kesesi kanseri oldukça nadirdir, bu açıdan kanser oluşma riski de oldukça azdır.

Tanı:
1- Kan testleri yapılarak vücutta iltihaplanma ve karaciğer fonksiyonları değerlendirilir.
2- Görüntüleme yöntemleri ile safra kesesi değerlendirilir. Ultrason ve tomografi yöntemleri kullanılabilir.
3-Safra kanallarında taş varlığını değerlendirmek için ERCP (Endoskopik retrograd kolanjio pankreatografi) yapılabilir. Bu sırada saptanan taşlar alınabilir.

Tedavi:
A-Şikayet oluşturmayan safra kesesi taşı olan hastalar:
Hiçbir şikayeti olmayanlarda, başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında taş tesbit edilen hastalarda tedaviye gerek yoktur. Doktorunuz ileride gelişebilecek acil durumlar konusunda sizi uyarır(kolesistit, pankreatit vb). Komplikasyon gelişmesi durumunda tedavi gerekir. Fakat pek çok hastada safra kesesi taşı uzun dönemde fazla problem yaratmaz. Yediğiniz gıdalar konusunda dikkatli olmanız ve bazı vitamin ve mineralleri yeterli almanız safra kesesi taşına bağlı komplikasyonları azaltabilir.
1-Sağlıklı yağlarla beslenin. Doymuş yağları azaltın, doymamış yağları tercih edin(zeytinyağı, balık, kuruyemiş vb). Diyetinizde aldığınız lif miktarını artırın. Bol taze sebze ve meyve yiyin, tam tahıllarla beslenin.
2-C ve E vitamini ve kalsiyum yetersizliği olan hastalarda safra kesesi taşları da sıktır. Bu açıdan vitamin takviyesi konusunda doktorunuza danışabilirsiniz. Vitaminleri almanın en emin ve güvenilir yolu bu vitamin ve minerallerin yüksek olduğu gıdaların diyetle alınmasıdır.
B-Şikayet oluşturan safra kesesi taşı olan hastalar:
1-Safra kesesinin alınması(kolesistektomi): Safra kesesi çoğunlukla laparoskopik olarak özel ekipmanla çıkarılır. Safra kesesi çıkarıldıktan sonra, safra direk olarak bağırsağa geçer, depolanma olmaz. Yaşamak için safra kesesine ihtiyaç duymazsınız. Gıdaları sindirmenizde sorun olmaz. Fakat ameliyat sonrası geçici bir süre ishal olabilir.
2-Safra kesesi taşlarını çözmek için kullanılan ilaçlar: Sık olarak kullanılmamaktadır. Çünkü tedavi için aylar, hatta yıllar gerekebilir. Genellikle cerrahi tedavi uygulanamayan hastalarda tercih edilir.

Makaleler

Makale Eklenmemiş.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz