Makaleler

Siroz

Siroz karaciğerde hasar oluşmasıdır. Karaciğerin normal fonksiyon gören hücrelerinin yerine, işlev görmeyen hücrelerden oluşan bağ dokusu(fibröz doku) gelişir.
Karın sağ üst bölgesinde yer alan büyük bir organdır. Vücut için gerekli besin maddelerinin üretimi, yağ ve şeker metabolizması, kanın temizlenmesi ve toksinlerden arınma karaciğerin görevleri arasındadır. Hafif sirozda karaciğer kendini onarabilir ve görevlerini yerine getirir. Fakat ileri derecede hasar oluşmuşsa karaciğerin fonksiyon görmesi imkansız hale gelebilir. Pek çok hastalık karaciğerde hasara neden olabilir.
Karciğer hasarı tam gelişmeden siroz genellikle belirgin bir şikayete neden olmaz. Hastalarda yorgunluk, kanamaya eğilim, kolay morarma, karında sıvı birikimi, iştah kaybı, bulantı, ayaklarda şişme ve kilo kaybı sıktır.
Siroz uzun yıllar boyunca devam eden karaciğer hasarı nedeniyle gelişir. Fibrotik doku (bağ dokusu) miktarı arttıkça karaciğer normal fonksiyonlarını görememeye başlar. İleri sirozda ise karaciğer fonksiyonları tamamen biter, bu durumda tek tedavi şansı karaciğer transplantasyonudur.

Siroz nedenleri şunlardır:
1-Kronik alkol kullanımı
2-Hepatit B
3-Hepatit C
4-Kistik fibroz
5-Safra kanallarında hasar oluşması(primer bilier siroz)
6-Karaciğerde yağ birikimi(alkolik olmayan yağlı karaciğer hastalığı)
7-Safra kanallarında sertleşme ve doku hasarı(primer sklerozan kolanjit)
8-Süt şekerini parçalamakta sorunlar(galaktozemi)
9-Vücutta demir birikimi(hemokromatozis)
10-Otoimmün hepatit(bağışıklık sisteminin karaciğere hasar vermesi)
11-Gelişmekte olan ülkelerde sık görülen bir parazit(Şistzozomiazis)
12-Safra kanallarının gelişmemesi(primer bilier siroz)
13-Glikojen depo hastalıklraı- vücutta enerji depolanması ve salınmasında sorunlar
14-Vücutta fazla bakır birikimi(Wilson hastalığı)

Komplikasyonlar şunlardır:
1-Daha sık enfeksiyonlar
2-Beslenme bozukluğu-Kilo kaybı ve zayıflama sıktır.
3-Kanda toksinlerin artması-Hepatik ensefalopati-Zamanla uyarılara cevap verme azalır ve koma gelişir.
4-Portal hipertansiyon: Karaciğere kan taşıyan ana damarda(portal ven) kanın karaciğere rahat geçememesine bağlı olarak basınç artar. Bu da çevre damarlarda şişme ve varis oluşumuna neden olabilir.Uzun dönemde özellikle ösofagus damarlarından(ösofagus varisleri) ciddi kanama gelişebilir.Midede ise gastrik varkoz venler olarak adlandırılır.
5-Karın ve ayaklarda şişme: Portal hipertansiyona ya da vücudun belli proteinleri üretememesine bağlı olarak gelişir.
6-Karaciğer kanseri riskinde artış vardır. Hasta ultrason takiplerine alınır.

Tanı:
1-Kan testleri yapılarak AST, ALT, biluribinler, kan sayımı değerlendirilir. Karaciğer hasarı nedeni olabilecek herhangi bir hastalık olup olmadığı araştırırlır.
2-Tomografi ve MRI incelemeleri yapılır.
3-Karaciğer biyopsisi yapılarak kesin tanı konulur.

Tedavi:
Erken dönemde karaciğer hasarına neden olan hastalığın tedavisi yapılır. Bu da karaciğer hasarını en aza indirir.
Hasta alkol kullanıyorsa kesmelidir. Alkol bağımlılığı varsa tedavi edilir. Hepatit B ve C enfeksiyonunun karaciğerde hasar oluşturmasını engelleyen ilaçlar kullanılır.
Vücutta fazla sıvı birikimi(karında asit/ayaklarda ödem) için tuz kısıtlaması yapılır ve diüretik tedavi verilebilir. Karında sıvı birikimi fazlaysa drenaj yapılır.
Ösofagus varislerini kontrol etmek amacıyla seri endoskopiler yapılır, ayrıca portal venin açık kalmasını sağlayacak stent takılabilir. Tansiyon ilaçları ile portal vendeki tansiyon düşürülmeye çalışılır.
Enfeksiyonların kontrolü amaçlı antibiyotikler verilebilir.
Karaciğer kanseri taraması yapılır. Kan ve ultrason muayeneleri yapılır.
Hepatik ensefalopati (kanda toksinlerin artması) varsa tedavi verilir.
İleri derecedeki siroz hastalarında hayat kurtarıcı olarak karaciğer transplantasyonu yapılır. Ya canlı vericiden bir parça alınarak ya da organ bağışı yoluyla yapılır.

Siroz hastalarının dikkat etmesi gereken yaşamsal düzenlemeler şunlardır:
1-Alkol kullanılmamalıdır. Siroz alkolik bir nedene bağlı olsa da olmasa da alkol kullanılmamalıdır.
2-Düşük sodyum diyeti uygulanmalıdır. Fazla sodyum karın ve bacaklarda sıvı birikmesine neden olur. Yiyeceklerinizi tatlandırmada tuz yerine bitkileri tercih edin.
3-Meyve ve sebze bol tüketilmelidir. Saf protein kaynakları, mesela kuru baklagiller, tavuk, balık tercih edilmelidir. Genellikle bitkisel kaynaklı besinler tercih edilir.
4-Aşılarınızı yaptırmalısınız( zatüre, grip, hepatit A ve hapetit B).
5-İlaç kullanımınızı kontrol etmelisiniz. NSAID ilaçlar(naproksen, ibuprofen,, aspirin kullanılmamalıdır). Ağrı kesici olarak asetaminofen düşük dozlarda alınabilir.

Alternatif yaklaşımlar:
Pek çok alternatif tedavi ajanı karaciğeri yenileyici ve temizleyici olarak tanıtılır. fakat hiçbiri hakkında yapılmış yeterli çalışma ve kanıt yoktur. Bu açıdan hangi bitkisel takviyeyi alırsanız alın. kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Güvenli olabilecek alternatif tedavi yöntemleri şunlardır:
Güvenli olmalarına rağmen yararlı oldukları konusunda yapılmış kontrollü çalışmalar bulunmamaktadır.
1-Deve dikeni(milk thistle)
2-SAMe(S-Adenozil methionine)

Güvenli olmayan alternatif tedavi yöntemleri şunlardır:
Aşağıdaki ajanlar karaciğer hasarını artırabilir.
Kafur, Chaparal( Larrea ), Kara kafes otu(Comfrey), Kava kava bitkisi, Pennyroyal, Skullcap ve bazı çin ialçları, mesela ma-huang bu bitkilere örnektir

Makaleler

Makale Eklenmemiş.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz