Veba (Plague)

Veba pireler tarafından bulaştırılan ciddi bir bakteriyel enfeksiyondur. Yersinia Pestis adlı bakteri tarafından oluşturulur. Bu bakteri Avustralya hariç tüm kıtalarda kemirgenleri etkilemektedir. Bu açıdan hayvanlardan insanlara bulaşan zoonotik bir hastalıktır. Pireler aracılığıyla farelerden diğer hayvan ve insanlara bulaşır. Hastalığı bulaştırabilecek diğer kemirgenler şunlardır: Sıçanlar, Sincaplar, Tavşanlar, Çayır köpekleri. En kısa zamanda antibiyotik tedavisi başlanmalıdır. En öldürücü formu olan Zatürreli veba tipinde insandan insan geçiş olabilir.
Hastalık, mikrop kapıldıktan sonra gelen 2-8 gün içinde kendini gösterir. Hastada, aniden başlayan baş ve sırt ağrıları, ateş, titreme, kusma, nefes darlığı, halsizlik, deri lekeleri, burun kanaması, kan tükürme, kasık ağrıları ve devamlı dalgınlık görülür. Dili de kahverengi ve kurudur. Yapılacak ilk iş hastayı tecrit etmektir. Çevresindeki sağlıklı kimselerin de koruyucu aşı olması gerekir.

Vebanın başlıca 3 klinik tipi vardır:
1) Hıyarcıklı veba; genellikle enfekte pirelerin ısırığı sonucu meydana gelir. Drenaj lenf düğümlerinde lenfadenit (lenf düğümü iltihabı) gelişir, en çok da bölgesel lenf düğümler etkilenir. Şişme, ağrı ve lenf düğümleri iltihabı karakteristik veba bubonlarını oluşturur.

2) Septisemik veba; hıyarcıklı vebadan gelişir ya da lenfadenit hariç diğer özellikleri taşıyan bir formda gelişir. Enfeksiyonun kan dolaşımına yayılması; menenjit, toksik şok ve yaygın damar içi pıhtılaşmaya yol açar.

3) Zatürreeli veba; veba basilinin vücudun diğer bölgelerinden akciğerlere yayılmasını izleyen ikincil bir enfeksiyondur. Çok şiddetli zatürreeye neden olur. Solunum ile çıkan damlacıkların başkalarına bulaşması sonucu oluşan enfeksiyon, o kişilerde primer akciğer vebasına yol açar.

Acil ve etkili bir tedavi uygulanmazsa, hıyarcıklı veba vakalarının % 50-60'ı ölümle sonuçlanır. Tedavi edilmeyen septisemik ve zatürreeli veba da değişmez bir biçimde ölümle sonuçlanır.
Veba hastalığının coğrafi dağılımı nasıldır?
Dünyanın birçok yerinde sıçanlarda veba enfeksiyonu odakları bulunur. Orta, doğu ve güney Afrika'da, güney Amerika'da, Kuzey Amerika'nın batı bölümünde ve Asya'daki birçok alanda yabani kemirgen vebası mevcuttur. Bazı alanlarda, vahşi ve evcil sıçanlar arasında temas yaygındır. Bu da lokal insan vebası salgınlara ve ara sıra genel salgınlara neden olur.
Yolculuk yapacak kişilerin dikkatli olması gereken durumlar nelerdir?
Genellikle düşüktür. Ancak, veba vakalarının görüldüğü bölgelerdeki kırsal alanlara gidenler ve buralarda kamp yapan veya dağlık alanlarda gezenler ve kemirgenlerle temas edenler için risk söz konusu olabilir.
Aşılanma nasıldır?
Dünya genelinde oldukça nadir görüldüğünden rutin aşılanma önerilmemektedir. Sadece mesleki açıdan vebaya karşı büyük risk altında olanlar için hıyarcık vebasına karşı bir aşı mevcuttur. Ancak bu aşı birçok ülkede ticari olarak satılmamaktadır.
Alınabilecek önlemler nelerdir?
Veba ile enfekte hayvanların bulunduğu alanlarda kamp, avcılık veya yürüyüş gibi aktivitelerde bulunulması virüslü bir pire tarafından ısırılma riskini artırabilir.
Canlı ya da ölü kemirgenlere temas etmekten kaçınınız.
Tedavi:
Veba şüphesi varsa en kısa zamanda bir hastanede bir izolasyon odasına almak gerekir. Antibiyotik tedavisi başlanır. Gentamisin, Doksisiklin, Siprofloksasin, Levofloksasin gibi antibiyotikler tedavide kullanılır.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz