Yenidoğan Sarılığı(Bebekte Sarılık) (Bebekte Sarılık)

Bebeklerde sarılık, yenidoğan dönemde ciltte ve gözlerde sarılık olmasıdır. Bebeğin kanında aşırı biluribin birikmesi sonucu oluşur. Biluribin kırmızı kan hücrelerinde sarı bir renk pigmentidir.
Yenidoğan sarılığı sık görülen bir durumdur. Özellikle 38.haftadan önce doğan bebeklerde ve anne sütü alan bebeklerde sık görülür.
Yenidoğanlarda bebeğin karaciğeri kırmızı kan hücrelerinin yıkımıyla oluşan biluribin molekülünün kandan temizlenmesinde zorlanır. Bazen de altta yatan bir hastalık sarılık nedeni olabilir. Genellikle yenidoğanlarda oluşan sarılığın tedavisine gerek yoktur. Tedavi gerektiğinde ise bebeğin sarılığı ışık tedavisi(fototerapi) ile düzeltilebilir. Eğer ciddi yenidoğan sarılığı varsa ve tedavi edilmezse nadiren beyin hasarı gelişebilir.
Genellikle ilk olarak bebeğin yüzünde sarılık gelişir. Daha sonra gözlerde, göğüste, karında, kollarda ve ellerde sarılık gelişir.
Eğer bebeğinizde sarılıktan şüpheleniyorsanız, doğal gün ışığında bebeğin burnuna ya da alnına hafifçe bastırın. Eğer bastırdığınız yer sarı renkte ise bebekte sarılık var demektir. Eğer bir saniye için diğer ciltten daha açık görünüyorsa sarılık yoktur. Fakat emin olamıyorsanız, mutlaka bebeği kontrole götürmelisiniz.
Hastanede kalış süresince her 12 saatte bir bebeğin sarılığı değerlendirilir. Genellikle 3. ve 7. günleri arası bebeğin sarılığı maksimum seviyeye çıkar. Bu açıdan taburcu sonrası bebeğin sarılığının değerlendirilmesi için 2-3 gün sonra bebeğin tekrar kontrol olması gerekir.
Sarılıktan korunmada en önemli faktör bebeğin sık emzirilmesidir. Özellikle doğumdan sonra ilk birkaç gün bebek günde 12 kez beslenmelidir. Mama ile beslenen bebeklerin her iki üç saatte bir 30-60ml mama ile beslenmesi uygundur.

Eğer bebeğin tüm vücudunda (karın, kollar ve bacaklar da dahil olmak üzere) sarılık varsa, bebeğin gözleri sarı ise, bebeği uyandırmak zor ise ve sarılık 3 haftadan fazla sürerse ciddi sarılık belirtisi olabilir ve bu açıdan dikkatli olmak gerekir.

 

 

 

Yenidoğanda sarılık nedenleri şunlardır:

Sarılığın ana nedeni kanda biluribin düzeyinin artmasıdır (Hiperbilüribinemi). Kanda kırmızı kan hücrelerinin işlevi bittiğinde yıkıma uğrar, bu sırada biluribin renk pigmenti kana geçer. Yenidoğanda karaciğer henüz tam işlev göremediğinden kandaki fazla biluribini temizlemekte zorlanır ve bu şekilde sarılık gelişir. Bu sarılığa ‘’fizyolojik sarılık’’ denir ve tipik olarak doğumdan sonra 2. ve 3. günlerde belirginleşir.

Bebeğin kanında enfeksiyon olması(sepsis)
Bakteri ve virüs enfeksiyonları
İç kanama
Karaciğer fonksiyon bozuklukları
Enzim eksiklikleri
Anne ile bebek arasındaki kan grubu farklılıkları
Bebeğin kırmızı kan hücrelerinin yapısının bozuk olması
Annede diyabet olması

Sarılık için risk faktörleri şunlardır:
1-Prematür doğum: Prematür bebeklerin karaciğeri fazla biluribini kandan temizlemekte zorlanır. Ayrıca bu bebeklerde beslenme ve bağırsak hareketleri daha az olacağından, biluribinin bağırsaklar yoluyla atılması da azalmıştır.
2-Travmatik doğum eylemi sonucu bebeğin vücudunda kanama alanları olması(morarmalar vb) durumunda, kanama alanlarında yıkılan kırmızı kan hücrelerinden oluşan biluribin miktarı artar, bu da sarılık nedeni olabilir.
3-Kan grubu: Bebeğin kan grubu ve annenin kan grubu birbirinden farklı ise bebeğiniz plasenta yoluyla antikorları sizden almış olabilir. Bu da bebeğin kırmızı kan hücrelerinde daha hızlı yıkıma neden olur.
4-Anne sütü ile beslenme: Özellikle anne sütünü almakta zorlanan bebeklerde(emzirme eyleminin gerçekleşememesi) sıvı kaybı ve yetersiz beslenme söz konusudur.Bu da sarılığın başlamasında önemli bir risk faktörüdür.

Komplikasyonlar:
Ciddi sarılık varsa ve tedavi edilmezse hayati komplikasyonlara neden olabilir.
1-Akut biluribin ensefalopatisi: Biluribin beyin hücreleri için toksiktir ve kolayca beyin dokusuna geçebilir. Kalıcı hasarın önlenmesi için acil tedavi gerekir. Bebek cansız, bitkindir, uyandırmak zordur. Emme zayıftır. Boyun arkaya doğru kemerleşir. Kusma ve ateş olabilir. Tiz sesle ağlama görülür.
2-Kern ikterus: Akut biluribin ensefalopatisi tedavi edilmediğinde beyinde kalıcı hasar bırakır. İstemsiz kontrol edilemeyen hareketler, gözler kalıcı olarak yukarı bakar, duyma kaybı ve zeka geriliği sık görülür.

Tanı:
Bebeğin genel fizik muayenesi yapılır.
Kan testi alınarak biluribin düzeyi belirlenir.
Eğer uzamış sarılık, hemoglobin anormallikleri, enzim eksiklikleri, karaciğer fonksiyon bozuklukları gibi patolojik bir neden düşünülüyorsa, bu hastalıklara yönelik testler istenebilir.

Tedavi:
Hafif yenidoğan sarılığı genellikle 2-3 haftada geçer. Orta ya da ağır sarılık varsa yenidoğan yoğun bakımda bir süre kalması gerekebilir.
Tedavi seçenekleri:
1-Fototerapi(Işık terapisi): Bebeğiniz özel bir ışık kaynağı altına yerleştirilir. Mavi-yeşil spektrumda ışık kaynağı kullanılır. Bebeğin gözleri bir bantla kapatılır. Işık biluribin molekülünün şekil ve yapısını değiştirir. Bu şekilde biluribinin idrar ve dışkı yoluyla atılması kolaylaşır. Işık kaynağı ultraviyole ışık değildir. Plastik bir kılıf geçirilerek ultraviyole ışınların geçişi önlenir.
2-İntravenöz immunoglobulinler: Eğer sarılık anne ve bebek arasındaki kan grubu farklılıklarına bağlı ise bu durumda anneden geçen antikorlar kırmızı kan hücrelerinin yıkılmasına neden olabilir. İntravenöz immuno globulin uygulaması ile antikor düzeyi azaltılabilir ve kan değişimi riskini azaltabilir.
3-Exchange kan transfüzyonu: Bazen ciddi sarılık vakalarında, diğer tedavilere yanıt alınamadığında bebeğin kanının değiştirilmesi gerekebilir. Devamlı az miktarlarda bebekten kan alınır, biluribin ve anneden alınan antikorların düzeyi azaltılarak bebeğe geri verilir. Yeni doğan yoğun bakımda uygulanması gereken bir yöntemdir. Kan biluribin düzeyi 20-25mg/dl üzerine çıkarsa uygulanabilecek bir yöntemedir

Sarılık olan bebeklerin beslenmesi çok önemlidir. Sık beslenme(günde 12 kez) sağlanmalıdır. Eğer bebeğin anne sütü ile beslenmesinde sıkıntı yaşanıyorsa ilk birkaç gün mama takviyesi yapılabilir.

Bebeğin kanındaki biluribin düzeyleri ve sarılık belirtileri arasındaki ilişki nasıldır?
Yenidoğan bir bebekte bilirübin 1-2 mg/dl kadardır. Biluribin düzeyi 5 mg/dl’yi aştığında sarılık ilk olarak gözün beyazında başlar. Bilirübin 5-8 mg/dl ise baş ve boyunda,. 8-10 mg/dl ise gövdenin üst kısımlarında, 10-13 mg/dl ise gövdenin alt kısımlarında, 13-16 mg/dl düzeyinde kol ve bacaklarda sarılık görülür. El ve ayaklara kadar inen sarılıkta bilirübin değeri 20 mg/dl civarında olması beklenir.

Yenidoğan sarılığında fototerapi sınırı nedir?
2. gün (25-48 saat) % 12 mg
3. gün (49-72 saat) % 15 mg
3. günden sonra % 17 mg

Anne ve bebek arasındaki kan grubu farklılıklarına bağlı sarılık nasıl oluşur?
Rh negatif (-) bir kadının bebeği Rh pozitifse (+), gebelik esnasında bebeğe ait alyuvarların plasentayı (eş, son) aşarak anne kanında bağışıklık cevabına yol açması ile oluşur. Bu bağışıklık cevabı ancak Rh pozitif bir bebeğin doğumundan veya yapılan düşükten sonra ortaya çıkar. Bağışıklık cevabının şiddeti bundan sonra yapılacak her doğumla birlikte giderek artar. ABO uyuşmazlığında ise hemen her zaman annenin kan grubu O, bebeğin kan grubu ise A veya B’dir (Anti A duyarlılığı daha sık, Anti B duyarlılığı daha ağır seyirlidir). Kan grubu uyuşmazlığında annenin kanında oluşan antikorlar, yine plasenta yoluyla bebeğe geçerler. Bebeğin kanını yabancı madde olarak algılayan bu antikorlar bebeğin alyuvarlarının parçalanmasına yol açarlar. Alyuvarların parçalanması ile bebeğin kanında bol miktarda bilirubin oluşur ve bu da sarılığa sebep olur. Kan grubu uyuşmazlıklarında sarılık fizyolojik sarılıktan farklı olarak genellikle ilk 24 saatte başlar. Çok ağır tablolara sebep olabilir. Ancak Rh uyuşmazlığında ilk yapılan doğum veya düşükten sonraki 72 saat içinde anneye Anti D İmmunglobulin (RhoGam) enjeksiyonunun yapılması daha sonra doğacak bebeklerin yaşamını tehlikeye atacak antikorların oluşmasını engelleyebilir.

 

 

 

 

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz