Yumurtalık (Over) Kanseri

Yumurtalıklar (Overler), alt karın bölgesinde rahmin her iki yanında bulunan badem şeklindeki dokulardır. Kadınlarda yumurta hücresinin üretimi yumurtalıklardan sağlanır. Aynı zamanda kadınlık hormonları östrojen, progesteron ve az miktarda testosteron üretiminden sorumludur. Kadınlarda yumurtalıklardan oluşan  yumurta hücresi sperm ile döllenme sonrası rahime yerleşerek gebelik oluşumunu sağlar. Yumurta hücresinin üretimi sırasında yumurtalıklarda bazen kist gelişimi olabilir. Bu kistler 30 yaş altında genellikle iyi huyludur. Çoğu zaman kendiliğinden geçer. Fakat bazen ameliyat da gerekebilir.
Yumurtalık kanserlerinin sebebi bilinmemektedir. Sağlıklı hücreler genetik bir bozukluğa uğrayarak anormal hücrelere dönüşürler. Kontrol dışı çoğalırlar. Anormal çoğalan ve ölmeyen hücreler biriktiğinde tümör (kitle) oluşur. Yakın dokulara ve daha sonra da kan ve lenf yoluyla uzak organlara metstaz yapar. Yumurtalık kanserlerinde erken tanı önemlidir. Bu açıdan araştırmalar yapılmaktadır. Tanısı erken konduğunda tedavi edilebilecek bir kanser türüdür. Ancak erken evrelerinde genellikle hastalık hiçbir şikayete yol açmamaktadır. Bu nedenle tanı vakaların çoğu ileri evrededir. Bu nedenden dolayı yumurtalık kanserlerinden ölüm oranı diğer tüm üreme organı kanserlerinden daha fazladır.

Yumurtalık kanserleri kadınlarda kansere bağlı ölüm nedenlerinde 4.sırada yer alır.
Yumurtalık kanserinin tipleri:
1-Yumurtalıkların dış yüzeyini çevreleyen epitel hücrelerinde gelişen epitelyal  over kanserleri.
Yumurtalıkların dış yüzeyindeki tabakadan gelişir ve pek çok over kanseri bu tiptedir. 55 kadında 1 görülür. Diğer kanser türleri oldukça nadirdir.
2-Yumurta üren hücrelerde gelişen yumurtalık kanserleri. Daha çok genç yaşta görülür. Germ hücreli tümörler olarak adlandırılır.
3-Yumurtalık içindeki hormon üreten hücrelerde başlayan yumurtalık kanseri tipleri. Bu türdeki kanserler östrojen, progesteron ve testosteron salgılarlar.
Yumurtalık kanserinin tipi tedavi şeklini ve hastalığın prognozunu belirlemede önemlidir.

Risk faktörleri
Bir ya da birden fazla risk faktörünün olması yumurtalık kanseri olacağınız anlamına gelmez. Fakat ortalama  bir kadına göre riskiniz artştır:
1-Kalıtsal gen mutasyonları - Meme kanseri geni mutasyonları Breast cancer gene 1 (BRCA1) Breast cancer gene 2 (BRCA2) ailesinde bir aç meme kanseri olan kişilerde tespit edilen gen mutasyonlarıdır. Bu kişilerde yumurtalık kanseri riskinde de belirgin artış olmaktadır. Herediter Nonpolipzis Kolorektal kanser (HNPCC) gen mutasyonu olan ailelerde de yumurtalık kanseri, rahim(endometrium) kanseri, mide kanseri ve kolon kanseri risklerinde artış olur.
2-Ailede yumurtalık kanseri öyküsü olması
3-Daha önceden kanser teşhisi olması ( meme, kolon, rektum, rahim vb)
4-İleri yaş. Yumurtalık kanserleri en sık menopoz döneminden sonra görülür. Fakat her yaşta da görülebilmektedir.
5-Hiç gebe kalmamış olmak

Belirti ve bulguları
Yumurtalık kanseri çok belirgin bir belirti vermeyebilir. Özellikle sindirim sistemi hastalıklarının şikayetlerine benzer bulgular verebilir.
-Karın ağrısı, kasıklarda baskı hissi, şişkinlik ve gaz şikayetleri
-Kasıklarda rahatsızlık hissi ve ağrı
-Hazımsızlık ve bulantı hissi
-Sık idrara çıkma
-Çabuk doygunluk hissi ve iştahsızlık
-Karında kuşak çevresinin artması ve giysilerin dar gelmesi
-Bel ağrısı
Eğer ailenizde meme, kolon veya yumurtalık kanseri olan yakınlarınız varsa, risk artışınızı belirlemek için genetik danışmanlık alabilirsiniz.

Tanı
1-Jinekolojik muayene yapılır. Muayene ırasında ultrason ile yumurtalıklar değerlendirilir. Yumurtalıkların şekil ve yapısı incelenir.
2-CA-125 kan testi. CA-125 yumurtalık kanseri hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir proteindir.  miktarda sağlıklı hücrelerde de bulunabilir. Yumurtalık kanserlerinde CA-125 düzeyi belirgin olarak artar.
Bazen iyi huylu olan durumlarda da CA-125 düzeyi artabilir. Erken evre yumurtalık kanseri olan pek çok kadında da  CA-125 düzeyi düşüktür. Bu nedenle CA-125 yumurtalık kanseri taramasında ve tanısında rutin olarak kullanılmamaktadır. Fakat kanser tedavisinin nasıl ilerlediğinin kontrolünde kullanılmaktadır.
3-Yumurtalık kanserinin kesin tanısı biyopsi ile konulabilmektedir. Karın açılarak biyopsi veya karın boşluğundan sıvı alınır ve alınan örnekler patolojik incelemeye gönderilir. Eğer operasyon sırasında patolojik değerlendirmede kanserli hücre tespit edilirse, doktor mümkün olduğunca fazla kanserli dokuyu ameliyatla çıkartır. Cerrahın uygun görmesi durumunda rahim, tüpler, yumurtalıklar, karın zarı alınır. Ayrıca diyaframdan, diğer organlardan, komşu lenf bezlerinden ve karın içi sıvıdan örnekler alınarak "cerrahi evreleme" tamamlanmış olur ve tüm örnekler patolog tarafından incelenir. Hastalığın ne oranda yayılmış olduğunun saptanması tedavi ve takipte önemlidir. Over kanseri ameliyatları bu konuda uzmanlaşmış jinekolog onkologlar tarafından yapılmalıdır.
Cerrahi öncesinde tomografi veya MR incelemeler kullanılarak hastalığın ilerlemesi hakkında bilgi alınabilir.

Yumurtalık kanserinde evreleme
Evre I Yumurtalık kanseri bir ya da iki yumurtalığa sınırlıdır.
Evre II Kanser rahim ve tüplere yayılmıştır.
Evre III Kanser hücreleri alt karındaki lenf bezelerine ya da pelvis dışına yayılmıştır.
Evre IV Karın dışındaki uzak organlara yayılmıştır( Karacier, akciğer vb)

Tedavi
Hastalığın yaygınlığı, hastanın yaşı ve genel durumu tedavi şeklini etkilemektedir. Over kanserinde  klasik tedavi cerrahi ve sonrasında yapılan yapılan ilaç (kemoterapi) tedavisidir. Bazı durumlarda hastanın şikayetlerini gidermek amacıyla radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanabilir.
Cerrahi yaklaşımda ya "histerektomi ve iki taraflı salpingo- ooforektomi" denilen hem rahim hem de iki yumurtağın alınması, ya da "debulking" denilen ve gerekli ameliyatın yapılamağı yaygın hastalıkta mümkün olduğunca tümör dokusunun çıkartılması işlemleri uygulanır. Cerrahi öncesi tanı konulmuşsa ve hastalığın cerrahi olarak tamamen çıkartılması mümkün değilse, önce ilaç tedavisi uygulanır. Tümörlü doku küçüldükten sonra gerekli ameliyat tamamlanır. Nadiren genç hastalarda, hastalık tek yumurtalıkta sınırlı ise, doğurganlık arzusu varsa sadece kanserli olan yumurtalık alınabilir.
Ameliyattan sonra, anti-kanser ilaçları uygulanır. Bu tedaviye kemoterapi denilmektedir. Bu tedavide ağızdan ilaç alınması, damardan serumla ilaç verilmesi ya da karın içine serumla ilaç verilmesi gibi çeşitli yöntemlerle yapılabilir. Kemoterapi tedavisi genellikle ayaktan yapılmaktadır. Kemoterapi ilaçlarının bazı istenmeyen yan etkileri söz konusudur. Uygulanan ilaçlara göre değişiklik göstermekle birlikte bulantı-kusma, saç dökülmesi, kas ağrısı, ağız yarası, infeksiyona eğilim, halsizlik en sık rastlanan yan etkilerdir. Yan etkileri gidermek için bazı yardımcı ilaçlar vardır. Kemoterapinin kan hücrelerine ve organlara olan yanetkileri düzenli yapılan kan tetkikleri ile izlenir.

Tedavi Sonrası Takipler nasıl yapılmaktadır?
Hastalar tedavi sonrası ilk iki yıl boyunca üç ayda bir fizik muayene, kanda CA-125 testi ve gerekli durumlarda akciğer filmi ve karın tomografileri ile kontrol edilmektedir. Sonraki üç yıl için bu kontrol altı ayda bir yapılıp, sonra da yılda bir olmak üzere yapılmaktadır. 

Yumurtalık kanserini önlemenin kesin, bilinen bir yolu yoktur. Fakat riskinizi azaltmak için yapabilecekleriniz vardır:
-Doğum kontrol hapı kullanabilirsiniz. Doğum kontrol hapları yumurtlamayı baskıladıkları için yumurtalık kanseri riskini azaltır. Fakat doğum kontrol hapı kullanmanın da bazı riskleri olabilir. Bu açıdan doktorunuza danışmalısınız.
-Risk faktörlerinizi doktorunuza anlatmalısınız. Ailede meme ve yumurtalık kanseri varsa doktorunuzun önerisi ile genetik danışmanlık alabilirsiniz.

Yorum Yaz

Yorum Yapabilmek İçin Lütfen Üye Girişi Yapınız.

Forum Köşemiz